Cholecystokinin

CCK, CCK-8 (siarczanowany C-końcowy oktapeptyd), CCK-33 / CCK-58 (dłuższe formy natywne), pancreozymin (nazwa historyczna), sincalide, Kinevac (marka w USA), ceruletide / Takus (analog pochodzący od żaby, historyczny)

Regeneracja, naprawa i tkanki
Czeka na recenzję medycznąEN ES DE FR PT IT NL PL ZH+ Obserwuj aktualizacje
Uwaga do tego profilu. Sincalide jest zatwierdzonym środkiem diagnostycznym wydawanym wyłącznie na receptę, podawanym dożylnie podczas obrazowania pęcherzyka żółciowego i testów czynności trzustki. Nie jest to związek do celów badawczych ani do samodzielnego podawania i nie ma udokumentowanego stosowania w społeczności. Ta strona wyjaśnia działanie hormonu i opublikowane dane naukowe.

1Czym jest

Cholecystokinin („ten, który porusza pęcherzyk żółciowy”) zidentyfikowali w 1928 roku Ivy i Oldberg jako czynnik dwunastniczy, który powoduje skurcz pęcherzyka żółciowego po posiłku. Jest wytwarzana przez komórki I górnego odcinka jelita cienkiego w kilku długościach (8, 22, 33, 58 aminokwasów), które mają ten sam aktywny koniec C. Fragment 8-aminokwasowy z siarczanowaną tyrozyną, CCK-8, jest tak samo aktywny jak pełny hormon i właśnie tym jest sincalide. CCK jest też jednym z najliczniej występujących peptydów w mózgu, gdzie działa jako neuroprzekaźnik.

W medycynie sincalide stosuje się od 1976 roku, aby wywołać skurcz pęcherzyka żółciowego na żądanie. W połączeniu ze scyntygrafią wątrobowo-żółciową (HIDA) pozwala wyznaczyć frakcję wyrzutową pęcherzyka żółciowego, wykorzystywaną w diagnostyce dyskinezy dróg żółciowych; stosuje się go również razem z secretin do pobierania soku trzustkowego oraz do przyspieszenia pasażu barytu przez jelito cienkie. W badaniach CCK jest znana jako pierwszy jelitowy „hormon sytości”: w 1973 roku Gibbs, Young i Smith wykazali, że iniekcje CCK sprawiały, iż szczury przestawały jeść, co zapoczątkowało współczesną dziedzinę badań nad sygnalizacją apetytu na osi jelita–mózg. Stosowanie w społeczności/samodzielne: praktycznie brak udokumentowanych przypadków; CCK działa zbyt krótko, by była użyteczna poza kliniką, a nudności, które wywołuje w skutecznych dawkach, przekreśliły każdą próbę przekształcenia jej w lek na odchudzanie.


2Jak prawdopodobnie działa

Dwa receptory. CCK1 (dawniej CCK-A), występujący w mięśniach gładkich pęcherzyka żółciowego, komórkach pęcherzykowych trzustki i aferentnych włóknach nerwu błędnego; oraz CCK2 (CCK-B), występujący głównie w mózgu i na komórkach okładzinowych żołądka, który wiąże również hormon gastrin.
Trawienie. Aktywacja CCK1 kurczy pęcherzyk żółciowy, rozluźnia zwieracz Oddiego, uwalnia enzymy trzustkowe i spowalnia opróżnianie żołądka — synchronizując napływ żółci i enzymów z pokarmem.
Sytość. CCK uwalniana po posiłku aktywuje receptory CCK1 na zakończeniach nerwu błędnego w ścianie jelita, które przekazują sygnał do pnia mózgu (jądro pasma samotnego) i podwzgórza, wcześniej kończąc posiłek. Jest to krótkoterminowy sygnał „przestań jeść teraz”, a nie długoterminowy regulator masy ciała; zwierzęta kompensują to, jedząc więcej posiłków.
Mózg. Receptory CCK2 biorą udział w mechanizmach lęku i paniki. Fragment 4-aminokwasowy CCK-4 niezawodnie wywołuje ataki paniki u ochotników i jest stosowany jako eksperymentalny model paniki.
CCK uwalniana przez dwunastnicę w odpowiedzi na tłuszcz i białko. Trzy odpowiedzi naraz: pęcherzyk żółciowy kurczy się i wysyła żółć, trzustka uwalnia enzymy trawienne, a do pnia mózgu dociera sygnał, który przyczynia się do uczucia sytości.Schemat — nie w skali

3Co pokazują badania

Obrazowanie pęcherzyka żółciowego i dyskineza dróg żółciowych

Cholescyntygrafia ze stymulacją sincalide jest standardowym badaniem w czynnościowych zaburzeniach pęcherzyka żółciowego; 60-minutowy wlew (0.02 µg/kg) daje najbardziej powtarzalną frakcję wyrzutową, przy czym wartość <38% powszechnie uznaje się za nieprawidłową (Ziessman 2001 i 2010, J Nucl Med; konsensus SNMMI 2010). Nadal dyskutuje się, czy niska frakcja wyrzutowa przewiduje korzyść z cholecystektomii. [7]

Czynność trzustki i pasaż barytu

Wskazania z etykiety poparte dziesięcioleciami stosowania klinicznego; dowody są starsze i w dużej mierze opisowe, a nie pochodzą ze współczesnych .

Sytość u ludzi

Dożylne wlewy CCK-8 lub CCK-33 zmniejszają wielkość posiłku o około 15–30% u szczupłych i otyłych ochotników (Kissileff 1981, Am J Clin Nutr; Lieverse 1995, Gut), a antagonista CCK1 (loxiglumide) zwiększa spożycie pokarmu (Beglinger 2001, Am J Physiol), co potwierdza, że endogenna CCK przyczynia się do sytości. Efekt jest krótkotrwały, duży efekt wymaga dawek bliskich wywołaniu nudności, a przewlekłe podawanie u zwierząt prowadzi do kompensacji. Doustni agoniści CCK1 (np. GI181771X) nie spowodowali utraty masy ciała w 24-tygodniowym badaniu (Jordan 2008, Clin Pharmacol Ther). Agonizm CCK przetrwał dziś głównie jako składnik wielohormonalnych kombinacji przeciw otyłości będących we wczesnej fazie badań. [3][4][5][6]
Ocena: A (as a challenge model)

Panika i lęk (CCK-4)

Wstrzyknięcie CCK-4 wywołuje panikę u większości pacjentów z zespołem lęku panicznego i u wielu zdrowych ochotników (Bradwejn 1990, Can J Psychiatry; de Montigny 1989, Arch Gen Psychiatry). Antagoniści CCK2 nie okazali się przydatni jako leki przeciwlękowe w badaniach klinicznych. [8]

Sytość i czynność przewodu pokarmowego u zwierząt

Obszerne badania na gryzoniach od czasu pracy Gibbs 1973 (J Comp Physiol Psychol); szczury OLETF pozbawione receptora CCK1 stają się otyłe, głównie z powodu większych posiłków. [2]

4Zgłaszane działania niepożądane i interakcje

Opisywane w literaturze

Literatura (sincalide). dyskomfort lub skurcze brzucha oraz nudności są najczęstsze (≥20% przy podaniu w bolusie; znacznie rzadziej przy powolnym wlewie). Rzadziej: wymioty, zaczerwienienie twarzy, zawroty głowy, ból głowy, niedociśnienie lub nadciśnienie, bradykardia, omdlenie, parcie na stolec; rzadko ciężka nadwrażliwość, w tym anafilaksja (fiolka zawiera siarczyn). Skurcz może przemieścić małe kamienie żółciowe do przewodu żółciowego. Przeciwwskazany przy niedrożności jelit. Etykieta ostrzega, że może wywołać przedwczesny poród lub poronienie, dlatego unika się go w ciąży.

Zgłaszane przez społeczność

brak udokumentowanych.

Teoretyczne. długotrwała ekspozycja na CCK u zwierząt powoduje wzrost trzustki; nie ma to znaczenia dla pojedynczych dawek diagnostycznych.

Interakcje. opioidy i leki antycholinergiczne zmieniają odpowiedź pęcherzyka żółciowego i zwieracza oraz mogą zafałszować wynik badania; secretin podaje się celowo w połączeniu w testach trzustkowych.

Wskaźniki, które badacze zwykle monitorują

Sincalide jest sondą diagnostyczną; istotne odczyty to: Nie mają zastosowania żadne markery długoterminowe.

WskaźnikDlaczego się go obserwuje
Frakcja wyrzutowa pęcherzyka żółciowego (cholescyntygrafia)główny wynik scyntygrafii HIDA z sincalide; <38% po 60-minutowym wlewie to typowy próg nieprawidłowości.
Wydzielanie enzymów w płynie dwunastniczym (lipaza, amylaza, trypsyna)w testach czynności trzustki secretin–CCK.
Amylaza/lipaza w surowicyjeśli ból po badaniu się przedłuża.
CCK w osoczu na czczo/po posiłkuwyłącznie miara badawcza; oznaczenia są trudne i nie są standaryzowane klinicznie.

Bezpłatne dla wszystkich. Informacje o bezpieczeństwie nigdy nie są płatne.


5Rekonstytucja i postępowanie

Dostarczany w liofilizowanych fiolkach jednodawkowych po 5 µg, rekonstytuowanych w klinice 5 mL jałowej wody (1 µg/mL) i dalej rozcieńczanych do wlewu. Dawki mieszczą się w zakresie mikrogramów na kilogram — dorosły o masie 70 kg otrzymuje 1.4 µg w standardowym bolusie. Jest to szpitalny środek diagnostyczny; kalkulator na stronie nie ma tu zastosowania i nie istnieje dawka do samodzielnego podawania.


6Często badany razem z

Secretin (łączony test czynności trzustki secretin–CCK), GLP-1 i PYY (jako pokrewne hormony sytości, często podawane razem we wlewie w badaniach fizjologicznych), semaglutide i inni agoniści GLP-1 (którzy, w przeciwieństwie do CCK, stali się lekami). Omawiana w kontekście amylin i oxyntomodulin w badaniach nad otyłością z udziałem wielu hormonów.

Powiązania informacyjne. To nie są zalecenia łączenia.


7Status regulacyjny według regionu

RegionStatus (sprawdzono —)
Stany ZjednoczoneZatwierdzony przez FDA (Kinevac, Bracco; generyczny sincalide od kilku producentów). Zgłaszano powtarzające się niedobory w latach 2016–2017 i 2022 †
Unia EuropejskaBrak centralnie dopuszczonego sincalide; ceruletide (Takus) był w przeszłości wprowadzony do obrotu i został w dużej mierze wycofany. Dostępność drogą krajową/poza rejestracją †
Wielka BrytaniaNiezarejestrowany; import produktu niezarejestrowanego do zastosowań specjalistycznych †
AustraliaBrak w ARTG; Special Access Scheme †
Republika Południowej Afryki (RPA)Niezarejestrowany †
SportNie figuruje na liście WADA

8Otwarte pytania

  • Czy niska frakcja wyrzutowa po stymulacji sincalide wiarygodnie identyfikuje osoby, które odnoszą korzyść z usunięcia pęcherzyka żółciowego?
  • Czy agonizm CCK1 może w użyteczny sposób wspierać wielohormonalne leki przeciw otyłości bez ograniczenia wynikającego z nudności?
  • Jaką rolę odgrywa CCK w mózgu w ludzkim lęku poza modelem prowokacji CCK-4?

9Źródła

  1. 1Bracco Diagnostics. Kinevac (sincalide for injection) — US prescribing information (2023 label). PubMed
  2. 2Gibbs J, Young RC, Smith GP (1973). Cholecystokinin decreases food intake in rats. J Comp Physiol Psychol. PubMed · DOI
  3. 3Kissileff HR et al. (1981). C-terminal octapeptide of cholecystokinin decreases food intake in man. Am J Clin Nutr. PubMed · DOI
  4. 4Lieverse RJ et al. (1995). Satiety effects of a physiological dose of cholecystokinin in humans. Gut. PubMed · DOI
  5. 5Beglinger C et al. (2001). Loxiglumide, a CCK-A receptor antagonist, stimulates calorie intake and hunger feelings in humans. Am J Physiol Regul Integr Comp Physiol. PubMed · DOI
  6. 6Jordan J et al. (2008). Stimulation of cholecystokinin-A receptors with GI181771X does not cause weight loss in overweight or obese patients. Clin Pharmacol Ther. PubMed · DOI
  7. 7Ziessman HA et al. (2001). Sincalide-stimulated cholescintigraphy: a multicenter investigation to determine optimal infusion methodology and gallbladder ejection fraction normal values. J Nucl Med. PubMed
  8. 8Bradwejn J, Koszycki D, Meterissian G (1990). Cholecystokinin-tetrapeptide induces panic attacks in patients with panic disorder. Can J Psychiatry. PubMed · DOI
  9. 9Rehfeld JF (2017). Cholecystokinin — from local gut hormone to ubiquitous messenger. Front Endocrinol. PubMed · DOI

Źródła są właśnie powiązywane z identyfikatorami PubMed/DOI; do tego czasu linki wyszukują cytowanie w PubMed.

† Nasi recenzenci weryfikują to z aktualnymi źródłami.


10Społeczność

Wątki i protokoły są widoczne dla członków. Dołączenie jest darmowe.

Działania niepożądane zgłaszane samodzielnie Faza 2

Na razie za mało danych. Ten związek zapisywało przez 4+ tygodnie 0 z 50 wymaganych członków. Poniżej 50 nie pokazujemy niczego, aby nikogo nie dało się zidentyfikować.

11Historia strony

30 paź 2026Profile published — awaiting medical review

Licencja CC BY-NC-SA 4.0. Znalazłeś błąd? Zgłoś go · Standardy redakcyjne — poprawki są tutaj odnotowywane.