Antigen-specific peptide immunotherapy
peptyd proinsuliny C19-A3 (MonoPepT1De), MultiPepT1De (podawanie wielu peptydów wyspowych), ATX-MS-1467 (cztery peptydy zasadowego białka mieliny), peptydy MBP; pokrewne: Diamyd/GAD65-alum (białko, a nie peptyd), IMCY-0098, NBI-6024, zmienione ligandy peptydowe
1Czym jest
Zarówno cukrzyca typu 1, jak i stwardnienie rozsiane to choroby, w których limfocyty T atakują znany, konkretny cel tkankowy — w pierwszym przypadku produkujące insulinę komórki beta, w drugim osłonkę mielinową. Każda zatwierdzona immunoterapia w tych schorzeniach działa przez tłumienie lub niszczenie szerokich fragmentów układu odpornościowego, z wynikającym z tego ryzykiem zakażeń i nowotworów. Immunoterapia peptydowa swoista antygenowo to próba zrobienia czegoś zasadniczo innego: podania dokładnie tego epitopu, który rozpoznają autoreaktywne limfocyty T, w sposób przywracający tolerancję wobec niego, i pozostawienia wszystkiego innego w spokoju.
To ta sama logika indukowania tolerancji co w peptydowej immunoterapii alergenowej (profil 239), zastosowana do autoimmunizacji. Atrakcyjność jest oczywista, a dowody wczesne. Dwa programy są na tyle zaawansowane, by opisać je rzetelnie: prace nad peptydem proinsuliny w cukrzycy typu 1 oraz ATX-MS-1467 w stwardnieniu rozsianym.
Warto zauważyć, że lepiej znany produkt GAD65-alum (Diamyd) jest całym białkiem rekombinowanym z adiuwantem glinowym, a nie peptydem, i leży poza tym profilem — wspomina się o nim, ponieważ jego niejednoznaczna historia w fazie 2 i fazie 3 jest częścią tej samej opowieści o terapii swoistej antygenowo w cukrzycy typu 1.
2Jak prawdopodobnie działa
3Co pokazują badania
Cukrzyca typu 1, peptyd proinsuliny (MonoPepT1De)
Cukrzyca typu 1, wiele peptydów wyspowych (MultiPepT1De)
Cukrzyca typu 1, inne konstrukty peptydowe
Stwardnienie rozsiane, ATX-MS-1467
Prace mechanistyczne u ludzi
Czego nie wykazano — powiedziane wprost
4Zgłaszane działania niepożądane i interakcje
Opisywane w literaturze
najczęściej zgłaszane zdarzenia są miejscowe — rumień, świąd i stwardnienie w miejscu wstrzyknięcia, zwykle łagodne. Zdarzenia systemowe były rzadkie i na ogół łagodne w opublikowanych kohortach. Co najważniejsze, tego, co te badania miały wykryć — przyspieszenia leżącej u podstaw choroby autoimmunologicznej — nie zaobserwowano: brak nadmiernej utraty komórek beta w badaniach nad cukrzycą i brak wzrostu liczby rzutów ani aktywności w MRI, które można by przypisać leczeniu, w pracach nad stwardnieniem rozsianym. Liczby są małe, a obserwacja krótka, więc „nie zaobserwowano” nie znaczy „wykluczono”.Zgłaszane przez społeczność
Stosowanie w społeczności: praktycznie nieudokumentowane. To produkty dostępne wyłącznie w badaniach.Teoretyczne. głównym ryzykiem teoretycznym jest to z modeli zwierzęcych — że podanie peptydu w niewłaściwej dawce lub według niewłaściwego schematu rozszerza populację limfocytów T efektorowych, a nie regulatorowych, i pogarsza chorobę. Nadwrażliwość na podany peptyd oraz, w kontekście stwardnienia rozsianego, wywołanie odpowiedzi encefalitogennych to kolejne obawy teoretyczne, które skłoniły do ostrożnej eskalacji dawki.
Interakcje. należałoby oczekiwać, że jednoczesne leczenie immunosupresyjne lub immunomodulujące modyfikujące przebieg choroby zmienia mechanizm tolerancji, i w tych badaniach było ono zwykle wykluczane lub kontrolowane. W cukrzycy typu 1 zapotrzebowanie na insulinę i kontrola glikemii stanowią kontekst kliniczny i były śledzone; nic w tym profilu nie jest powodem do zmiany insulinoterapii.
Wskaźniki, które badacze zwykle monitorują
Z protokołów badań:
| Wskaźnik | Dlaczego się go obserwuje |
|---|---|
| Stymulowany peptyd C i peptyd C na czczo (test tolerancji mieszanego posiłku) | standardowy pomiar resztkowej funkcji komórek beta i główny marker skuteczności w badaniach immunoterapii cukrzycy typu 1. Te badania budowane są wokół zachowania peptydu C, a nie HbA1c. |
| HbA1c, dawka insuliny na kg na dobę oraz HbA1c skorygowane o dawkę insuliny (IDAA1c) | kliniczny kontekst glikemiczny; zapotrzebowanie na insulinę jest praktycznym sygnałem zachowania komórek beta. |
| Autoprzeciwciała wyspowe (GAD, IA-2, ZnT8, insulina) | charakterystyka choroby, a nie marker odpowiedzi na leczenie. |
| Genotyp HLA klasy II (DR4/DQ8 i pokrewne) | od niego zależy prezentacja epitopu; kryterium kwalifikacji w pracach z peptydami. |
| Profil cytokin swoistych antygenowo limfocytów T, w szczególności stosunek IL-10 do interferonu gamma, oraz częstość limfocytów T regulatorowych | mechanistyczny odczyt tego, czy tolerancja została wyindukowana. |
| Nowe i powiększające się zmiany T2 wzmacniające się po gadolinie w MRI | główny marker aktywności w pracach nad stwardnieniem rozsianym i pomiar, którego spontaniczna zmienność utrudnia interpretację wyników badań otwartych. |
| Częstość rzutów i EDSS (rozszerzona skala niewydolności ruchowej) | kliniczne punkty końcowe w stwardnieniu rozsianym. |
| Ocena miejsca wstrzyknięcia, w tym reakcji opóźnionych | główne obserwowane zdarzenie niepożądane w obu programach. |
| Morfologia krwi (CBC), panel metaboliczny (CMP) i standardowe badania bezpieczeństwa | rutynowe monitorowanie; w żadnym z programów nie zgłoszono systemowej toksyczności laboratoryjnej. |
Bezpłatne dla wszystkich. Informacje o bezpieczeństwie nigdy nie są płatne.
5Postać i kontekst podawania
Dostarczany jako przechowywany w lodówce, bezadiuwantowy wodny roztwór peptydu, przygotowywany przez aptekę badania klinicznego i podawany przez personel kliniki jako śródskórne wstrzyknięcie o małej objętości, według ściśle określonego schematu — co dwa lub cztery tygodnie przez sześć miesięcy w badaniach nad cukrzycą oraz według starannie eskalowanego, a potem podtrzymywanego schematu w badaniu nad stwardnieniem rozsianym. Brak adiuwantu jest zamierzony: należałoby oczekiwać, że dodanie sygnału zagrożenia zaszczepi, a nie wywoła tolerancję, co jest przeciwieństwem zamiaru. Dawka i odstęp nie są szczegółami ubocznymi, lecz głównymi czynnikami decydującymi o tym, czy efektem będzie tolerancja, czy uczulenie — dlatego żadnej z podanych tu dawek nie należy traktować jako przenośnej na jakikolwiek inny kontekst. Nie istnieje wersja tych produktów przygotowywana samodzielnie ani recepturowo, ani żadne obliczenie dawki, które byłoby właściwe do opublikowania.
6Często badany razem z
W cukrzycy typu 1: insulinoterapia (standard opieki przez cały czas), teplizumab i inne szerokie immunoterapie jako komparatory w szerszym ujęciu, GAD65-alum (terapia antygenem białkowym). W stwardnieniu rozsianym: zatwierdzone terapie modyfikujące przebieg choroby jako standard opieki i kontekst porównawczy. Pokrewne koncepcyjnie: peptydowa immunoterapia alergenowa (profil 239) — ten sam mechanizm indukowania tolerancji w alergii.
Powiązania informacyjne. To nie są zalecenia łączenia.
7Status regulacyjny według regionu
| Region | Status (sprawdzono —) |
|---|---|
| Stany Zjednoczone | Niezatwierdzone przez FDA; w fazie badań w obu wskazaniach |
| Unia Europejska | Niedopuszczone do obrotu |
| Wielka Brytania | Bez pozwolenia na dopuszczenie do obrotu. Główny program peptydowy w cukrzycy typu 1 to brytyjska praca akademicka † |
| Australia | Niezatwierdzone |
| Republika Południowej Afryki (RPA) | Niezarejestrowane w SAHPRA |
| Sport | Nie figuruje na liście WADA; brak zastosowania dla wydolności |
8Otwarte pytania
- Czy jeden epitop, czy choćby pula sześciu, może kontrolować odpowiedź autoimmunologiczną, która w chwili rozpoznania rozprzestrzeniła się już na wiele epitopów?
- Jaka dawka i jaki odstęp indukują u ludzi tolerancję, a nie uczulenie? Modele zwierzęce pokazują oba wyniki dla tego samego peptydu, a poszukiwanie dawki u ludzi jest wciąż na wczesnym etapie.
- Czy aby podejście to w ogóle zadziałało, trzeba je zastosować przed klinicznym początkiem choroby — u osób z obecnymi przeciwciałami, ale z prawidłową glikemią?
- Czy którykolwiek z tych programów dotrze do randomizowanej fazy 3, czy też tolerancja swoista antygenowo w autoimmunizacji przejdzie zamiast tego na dostarczanie komórkowe i nanocząstkowe?
9Źródła
- 1Alhadj Ali M et al. (2017). Metabolic and immune effects of immunotherapy with proinsulin peptide in human new-onset type 1 diabetes. Science Translational Medicine. DOI
- 2Chataway J et al. (2018). Effects of ATX-MS-1467 immunotherapy over 16 weeks in relapsing multiple sclerosis. Neurology. PubMed · DOI
- 3Streeter HB et al. (2015). Preclinical development and first-in-human study of ATX-MS-1467 for immunotherapy of MS. Neurology: Neuroimmunology & Neuroinflammation. PubMed · DOI
- 4Thrower SL et al. (2009). Proinsulin peptide immunotherapy in type 1 diabetes: report of a first-in-man phase I safety study. Clinical and Experimental Immunology. PubMed · DOI
- 5Dayan CM et al. (2019). Changing the landscape for type 1 diabetes: the first step to prevention. Lancet. PubMed · DOI
- 6Larché M, Wraith DC (2005). Peptide-based therapeutic vaccines for allergic and autoimmune diseases. Nature Medicine. PubMed · DOI
- 7ClinicalTrials.gov. NCT02620332 (MultiPepT1De) and NCT01973491 (ATX-MS-1467) trial records. PubMed
Źródła są właśnie powiązywane z identyfikatorami PubMed/DOI; do tego czasu linki wyszukują cytowanie w PubMed.
† Nasi recenzenci weryfikują to z aktualnymi źródłami.
10Społeczność
Wątki i protokoły są widoczne dla członków. Dołączenie jest darmowe.
Działania niepożądane zgłaszane samodzielnie Faza 2
11Historia strony
Licencja CC BY-NC-SA 4.0. Znalazłeś błąd? Zgłoś go · Standardy redakcyjne — poprawki są tutaj odnotowywane.