Amylin

Wyspowy polipeptyd amyloidowy (IAPP), peptyd związany z cukrzycą (DAP, nazwa historyczna), ludzka amylina; powiązane leki: pramlintide (#65), cagrilintide (#32), petrelintide (#66), eloralintide (#67)

Metabolizm i masa ciała
Czeka na recenzję medycznąEN ES DE FR PT IT NL PL ZH+ Obserwuj aktualizacje

1Czym jest

Amylinę odkryto w 1987 roku, gdy dwie grupy (Cooper w Oksfordzie, Westermark w Szwecji) ustaliły, że złogi białkowe występujące w wyspach trzustkowych osób z cukrzycą typu 2 — znane od 1901 roku jako „hialinoza wysp” — zbudowane są z nieznanego wcześniej 37-aminokwasowego peptydu. Okazało się, że jest to samodzielny hormon, magazynowany w tych samych ziarnistościach co insulina i uwalniany wraz z nią w stosunku około 1:100. Jej nazwa odzwierciedla oba te fakty: amyloid i insulina.

Rolą amyliny jest uzupełnianie działania insuliny. Insulina usuwa glukozę z krwi; amylina spowalnia tempo jej napływu, opóźniając opróżnianie żołądka, tłumiąc wyrzut glukagonu następujący po posiłku i sygnalizując mózgowi, że posiłek jest wystarczająco duży. Osoby z cukrzycą typu 1 tracą amylinę wraz z insuliną, co częściowo wyjaśnia, dlaczego ich poposiłkowe wahania glukozy tak trudno kontrolować, i co było pierwotnym uzasadnieniem dla pramlintide.

Natywny hormon ma chemiczną słabość: ludzka amylina łatwo agreguje w te same włókienka amyloidowe, które występują w wyspach u osób z cukrzycą, a proces agregacji jest toksyczny dla komórek beta. Amylina gryzoni, różniąca się w kilku pozycjach (zwłaszcza prolinami w regionie 25–29), nie agreguje. Dlatego każdy lek amylinowy jest zaprojektowanym analogiem — pramlintide kopiuje proliny szczura, a nowsze preparaty podawane raz w tygodniu mają dołączone łańcuchy kwasów tłuszczowych lub znaczniki białkowe. Natywna amylina jest wyłącznie odczynnikiem laboratoryjnym i do badań fizjologicznych. Stosowanie w społeczności / samodzielne: praktycznie żadne nie zostało udokumentowane; to, co krąży w internecie pod nazwą „amylin”, to niemal zawsze cagrilintide lub inny analog.


2Jak prawdopodobnie działa

Receptory. amylina nie ma własnego receptora. Wiąże się z receptorem kalcytoniny, gdy jest on sparowany z jednym z trzech „białek modyfikujących aktywność receptora” (RAMP1–3), tworząc kompleksy receptorowe AMY1, AMY2 i AMY3. Ta wspólna maszyneria sprawia, że analogi amyliny oddziałują również na biologię kalcytoniny i CGRP, i to z tego powodu istnieją nowsi „podwójni agoniści receptorów amyliny i kalcytoniny” (DACRAs).
Sytość w pniu mózgu. kluczowym miejscem jest pole najdalsze (area postrema), obszar poza barierą krew–mózg, który wykrywa krążące hormony. Działając tam, amylina zmniejsza wielkość posiłków, a przy przewlekłej ekspozycji obniża masę ciała — u gryzoni zwiększa też wrażliwość na leptynę, co stanowi mechanistyczną podstawę łączenia analogów amyliny z innymi hormonami powodującymi utratę masy ciała.
Opróżnianie żołądka. spowalnia przechodzenie pokarmu do jelita cienkiego poprzez szlaki nerwu błędnego, spłaszczając poposiłkowy szczyt glukozy.
Hamowanie glukagonu. osłabia niewłaściwy poposiłkowy wzrost glukagonu w cukrzycy, nie wpływając na ochronną odpowiedź glukagonu na hipoglikemię.
Toksyczność wobec komórek beta (patologia). nieprawidłowo sfałdowane oligomery ludzkiej amyliny uszkadzają komórki beta i mogą przyczyniać się do progresji cukrzycy typu 2 — odrębne, szkodliwe oblicze tej samej cząsteczki.
Hormon uwalniany wraz z insuliną z tej samej komórki beta. Działając na receptor kalcytoniny połączony z białkiem RAMP, spowalnia opróżnianie żołądka, sygnalizuje sytość i hamuje glukagon po posiłku.Schemat — nie w skali

3Co pokazują badania

Glukoza poposiłkowa i sytość przy natywnej amylinie

Badania z wlewami prowadzone w latach 1990. wykazały, że ludzka amylina w stężeniach od fizjologicznych do wysokich spowalnia opróżnianie żołądka oraz obniża poposiłkowe stężenie glukozy i glukagonu u zdrowych ochotników i osób z cukrzycą typu 1 (Kolterman 1995, Diabetologia, z użyciem pramlintide jako stabilnego zamiennika; wcześniejsze wlewy natywnej amyliny omówiono w przeglądzie Young 2005, Adv Pharmacol). Ponieważ natywna amylina agreguje, niemal cała kontrolowana farmakologia u ludzi była w rzeczywistości prowadzona z użyciem pramlintide, a dowody dotyczące natywnego hormonu u ludzi są głównie obserwacyjne: stężenia w osoczu, odpowiedź na posiłki i brak hormonu w cukrzycy typu 1. [3]
Ocena: B (observational)

Niedobór i nadmiar amyliny w chorobach

Amylina jest nieobecna lub prawie nieobecna w cukrzycy typu 1 i w późnej cukrzycy typu 2, a jej stężenie jest podwyższone w otyłości i insulinooporności, równolegle z insuliną (Ludvik 1991, Diabetes). Amyloid wyspowy stwierdza się w badaniu pośmiertnym u większości osób z długotrwałą cukrzycą typu 2 i koreluje on z utratą komórek beta (Jurgens 2011, Am J Pathol). [5]

Utrata masy ciała przy analogach amyliny

To właśnie tutaj biologię hormonu przełożono na zastosowania. Pramlintide powodował umiarkowaną utratę masy ciała (~1–2 kg) wraz z korzyściami glikemicznymi w cukrzycy typu 1 i typu 2 (Hollander 2003, Diabetes Care). Długo działające analogi dają znacznie więcej: sam cagrilintide dał ~10% utraty masy ciała po 26 tygodniach (Lau 2021, Lancet), a w połączeniu z semaglutide (CagriSema) ~20–23% po 68 tygodniach w badaniu REDEFINE-1 (2024–2025 †); petrelintide w badaniu ZUPREME-1 (485 dorosłych) spowodował 10.7% utraty masy ciała wobec 1.7% przy placebo w 42. tygodniu, z nudnościami u 19.6% wobec 6.2% i tylko 1.5% przerywających stosowanie z przyczyn żołądkowo-jelitowych; w badaniu fazy 2 eloralintide (wyniki przedstawione w listopadzie 2025) obserwowano 9.5–20.1% utraty masy ciała po 48 tygodniach w zakresie dawek, przy korzystnej tolerancji, a lek przeszedł do fazy 3 †. Szczegóły znajdują się w poszczególnych profilach. [8]
Ocena: C/B

Synergia amyliny i leptyny

Badania na gryzoniach wykazały, że amylina przywraca wrażliwość na leptynę w otyłości wywołanej dietą (Roth 2008, PNAS); w małym badaniu u ludzi pramlintide w połączeniu z metreleptin dał ~12% utraty masy ciała w ciągu 20 tygodni, zanim program został przerwany (Ravussin 2009, Obesity). Ten wynik stanowi podstawę współczesnej strategii łączenia hormonów. [6][7]
Ocena: C/D

Toksyczność amyloidu wyspowego

Transgeniczne myszy wykazujące ekspresję ludzkiej amyliny rozwijają amyloid wyspowy i cukrzycę; amylina gryzoni nie agreguje. Badania komórkowe wykazują uszkodzenie błon wywołane przez oligomery, stres ER i aktywację inflamasomu (Westermark 2011, Physiol Rev; Masters 2010, Nat Immunol). [2][9]

4Zgłaszane działania niepożądane i interakcje

Opisywane w literaturze

Literatura (wlewy natywnej amyliny). nudności przy wyższych szybkościach wlewu, przemijające zaczerwienienie skóry; badania były krótkie i małe. Nudności są efektem definiującym klasę wszystkich agonistów receptora amyliny.

Literatura (analogi). nudności, wymioty, zmniejszony apetyt, reakcje w miejscu wstrzyknięcia; pramlintide ma ostrzeżenie w czarnej ramce dotyczące ciężkiej hipoglikemii wywołanej insuliną przy stosowaniu z insuliną. Zobacz profile analogów.

Zgłaszane przez społeczność

brak udokumentowanych dla natywnej amyliny.

Teoretyczne. przewlekła ekspozycja na skłonną do agregacji ludzką amylinę mogłaby teoretycznie sprzyjać powstawaniu amyloidu wyspowego; z tego powodu nie istnieje żaden produkt o sekwencji natywnej. Receptory amyliny pokrywają się z receptorami kalcytoniny — obrót kostny jest teoretyczną kwestią przy długotrwałym agonizmie, niepotwierdzoną jako problem kliniczny.

Interakcje. addytywne spowolnienie opróżniania żołądka z agonistami GLP-1; ryzyko hipoglikemii w połączeniu z insuliną lub pochodnymi sulfonylomocznika (ustalone dla pramlintide); opóźnione wchłanianie leków doustnych wymagających szybkiego początku działania.

Wskaźniki, które badacze zwykle monitorują

Natywnej amyliny nie podaje się klinicznie; poniższe markery pochodzą z fizjologii amyliny i badań analogów:

WskaźnikDlaczego się go obserwuje
Stężenie amyliny w osoczu na czczo i po posiłkuoznaczenie badawcze; niskie lub nieobecne w cukrzycy typu 1, podwyższone przy insulinooporności. Nie jest rutynowym badaniem klinicznym.
Poposiłkowe wahania glukozy (CGM lub testy posiłkowe)fizjologiczny odczyt wpływu amyliny na opróżnianie żołądka i glukagon.
Glukagon poposiłkowyhamowany przez agonizm receptora amyliny.
Opróżnianie żołądka (test oddechowy lub scyntygrafia)spowalniane przez amylinę i jej analogi.
Masa ciała oraz skale apetytu/nudnościgłówne miary farmakodynamiczne w badaniach analogów.
HbA1cdługoterminowy efekt glikemiczny, gdy analogi stosuje się w cukrzycy.
Wapń i markery obrotu kostnegorozsądny środek ostrożności w badaniach, biorąc pod uwagę wspólną sygnalizację przez receptor kalcytoniny; jak dotąd brak sygnału klinicznego.

Bezpłatne dla wszystkich. Informacje o bezpieczeństwie nigdy nie są płatne.


5Rekonstytucja i postępowanie

Natywna ludzka amylina jest peptydem o jakości badawczej, przeznaczonym wyłącznie do użytku laboratoryjnego. W roztworze wodnym agreguje w ciągu kilku godzin w temperaturze pokojowej i zwykle pracuje się z nią w heksafluoroizopropanolu lub rozpuszcza ją bezpośrednio przed użyciem w doświadczeniach na komórkach i zwierzętach. Nie istnieje postać farmaceutyczna, zwalidowane wytyczne postępowania dla ludzi ani dawka do samodzielnego podawania. Kalkulator na stronie nie ma tu zastosowania.


6Często badany razem z

Pramlintide, cagrilintide (z semaglutide jako CagriSema), petrelintide, eloralintide — analogi, które przenoszą jej biologię do medycyny; semaglutide i tirzepatide (partnerzy w połączeniach i komparatory); leptyna / metreleptin (badania synergii); kalcytonina i CGRP (ta sama rodzina receptorów); PYY3-36 i oxyntomodulin (pokrewne hormony sytości w badaniach wielohormonalnych).

Powiązania informacyjne. To nie są zalecenia łączenia.


7Status regulacyjny według regionu

RegionStatus (sprawdzono —)
Stany ZjednoczoneNatywna amylina niezatwierdzona. Pramlintide (Symlin) zatwierdzony przez FDA w cukrzycy typu 1 i typu 2 razem z insuliną posiłkową
Unia EuropejskaNatywna amylina niedopuszczona; pramlintide nigdy nie był wprowadzony do obrotu w UE; długo działające analogi w fazie badań
Wielka BrytaniaBrak pozwolenia; analogi w fazie badań
AustraliaNiezatwierdzona
Republika Południowej Afryki (RPA)Niezarejestrowana
SportNie jest wymieniona wprost przez WADA; niezatwierdzona substancja podlegałaby klasie S0 †

8Otwarte pytania

  • Jaka część utraty masy ciała przy długo działających analogach amyliny wynika z sygnalizacji sytości w pniu mózgu, a jaka ze spowolnionego opróżniania żołądka?
  • Czy przewlekły agonizm receptora amyliny wiąże się u ludzi z jakimikolwiek długoterminowymi skutkami dotyczącymi kości lub związanymi z kalcytoniną?
  • Czy blokowanie agregacji amyliny w wyspach może spowolnić progresję cukrzycy typu 2 — patologicznej strony tej cząsteczki?
  • Czy analogi o różnej równowadze aktywności wobec receptorów AMY/kalcytoniny (DACRAs) zapewniają lepszą tolerancję niż selektywni agoniści amyliny?

9Źródła

  1. 1Cooper GJ et al. (1987). Purification and characterization of a peptide from amyloid-rich pancreases of type 2 diabetic patients. Proc Natl Acad Sci USA. PubMed · DOI
  2. 2Westermark P, Andersson A, Westermark GT (2011). Islet amyloid polypeptide, islet amyloid, and diabetes mellitus. Physiol Rev. PubMed · DOI
  3. 3Young A (2005). Amylin: physiology and pharmacology. Adv Pharmacol (volume 52, Academic Press). PubMed
  4. 4Hay DL et al. (2015). Amylin: pharmacology, physiology, and clinical potential. Pharmacol Rev. PubMed · DOI
  5. 5Ludvik B et al. (1991). Amylin: history and overview / plasma islet amyloid polypeptide in obesity and diabetes. Diabetes. PubMed
  6. 6Roth JD et al. (2008). Leptin responsiveness restored by amylin agonism in diet-induced obesity: evidence from nonclinical and clinical studies. Proc Natl Acad Sci USA. PubMed · DOI
  7. 7Ravussin E et al. (2009). Enhanced weight loss with pramlintide/metreleptin: an integrated neurohormonal approach to obesity pharmacotherapy. Obesity. PubMed · DOI
  8. 8Lau DCW et al. (2021). Once-weekly cagrilintide for weight management in people with overweight and obesity: a multicentre, randomised, double-blind, placebo-controlled and active-controlled, dose-finding phase 2 trial. Lancet. PubMed · DOI
  9. 9Masters SL et al. (2010). Activation of the NLRP3 inflammasome by islet amyloid polypeptide provides a mechanism for enhanced IL-1β in type 2 diabetes. Nat Immunol. PubMed · DOI
  10. 10Zealand Pharma (2025). ZUPREME-1 Phase 2b topline results for petrelintide (company release) [verify]. PubMed
  11. 11Eli Lilly (2025). Lilly's selective amylin agonist eloralintide demonstrated meaningful weight loss and favorable tolerability in a Phase 2 study of adults with obesity or overweight (company release, November 2025). PubMed

Źródła są właśnie powiązywane z identyfikatorami PubMed/DOI; do tego czasu linki wyszukują cytowanie w PubMed.

† Nasi recenzenci weryfikują to z aktualnymi źródłami.


10Społeczność

Wątki i protokoły są widoczne dla członków. Dołączenie jest darmowe.

Działania niepożądane zgłaszane samodzielnie Faza 2

Na razie za mało danych. Ten związek zapisywało przez 4+ tygodnie 0 z 50 wymaganych członków. Poniżej 50 nie pokazujemy niczego, aby nikogo nie dało się zidentyfikować.

11Historia strony

30 paź 2026Profile published — awaiting medical review

Licencja CC BY-NC-SA 4.0. Znalazłeś błąd? Zgłoś go · Standardy redakcyjne — poprawki są tutaj odnotowywane.