Amylin

Islet amyloid polypeptide (IAPP), diabetes-associated peptide (DAP, historisch), humaan amylin; verwante geneesmiddelen: pramlintide (#65), cagrilintide (#32), petrelintide (#66), eloralintide (#67)

Metabolisme & gewicht
Wacht op medische beoordelingEN ES DE FR PT IT NL PL ZH+ Volgen voor updates

1Wat het is

Amylin werd in 1987 ontdekt toen twee groepen (Cooper in Oxford, Westermark in Zweden) vaststelden dat de eiwitafzettingen in de pancreaseilandjes van mensen met diabetes type 2 — sinds 1901 bekend als “eilandjeshyalinose” — bestonden uit een tot dan toe onbekend peptide van 37 aminozuren. Het bleek een volwaardig hormoon te zijn, opgeslagen in dezelfde granules als insuline en samen daarmee vrijgegeven in een verhouding van ongeveer 1:100. De naam weerspiegelt beide feiten: amyloïd en insuline.

De taak van amylin is insuline aan te vullen. Insuline verwijdert glucose uit het bloed; amylin vertraagt hoe snel glucose binnenkomt, door de maaglediging te vertragen, de glucagonpiek na een maaltijd te dempen en de hersenen te laten weten dat de maaltijd groot genoeg is. Mensen met diabetes type 1 verliezen amylin samen met insuline, wat deels verklaart waarom hun glucoseschommelingen na de maaltijd zo moeilijk te beheersen zijn, en dat was de oorspronkelijke grondgedachte achter pramlintide.

Het natuurlijke hormoon heeft een chemisch nadeel: humaan amylin aggregeert gemakkelijk tot dezelfde amyloïdfibrillen die in diabetische eilandjes worden gevonden, en het aggregatieproces is toxisch voor bètacellen. Knaagdier-amylin, dat op enkele posities verschilt (met name prolines in het gebied 25–29), aggregeert niet. Elk amylingeneesmiddel is daarom een ontworpen analoog — pramlintide neemt de prolines van de rat over, en de nieuwere wekelijkse middelen voegen vetzuur- of eiwittags toe. Natuurlijk amylin is uitsluitend een reagens voor laboratorium- en fysiologisch onderzoek. Gebruik door de community/op eigen initiatief: vrijwel niets gedocumenteerd; wat online onder “amylin” circuleert, is bijna altijd cagrilintide of een ander analoog.


2Hoe het vermoedelijk werkt

Receptoren. amylin heeft geen eigen receptor. Het bindt aan de calcitoninreceptor wanneer die receptor gekoppeld is aan een van drie “receptor activity-modifying proteins” (RAMP1–3), waardoor de receptorcomplexen AMY1, AMY2 en AMY3 ontstaan. Dit gedeelde mechanisme verklaart waarom amylinanalogen ook de biologie van calcitonin en CGRP raken, en waarom de nieuwere “duale amylin- en calcitoninreceptoragonisten” (DACRA's) bestaan.
Verzadiging via de hersenstam. de belangrijkste plek is de area postrema, een gebied buiten de bloed-hersenbarrière dat circulerende hormonen waarneemt. Amylin dat daar werkt, verkleint de maaltijdgrootte en verlaagt bij chronische blootstelling het lichaamsgewicht — bij knaagdieren verhoogt het ook de gevoeligheid voor leptin, wat de mechanistische basis is voor het combineren van amylinanalogen met andere hormonen voor gewichtsverlies.
Maaglediging. vertraagt via vagale banen de doorvoer van voedsel naar de dunne darm, waardoor de glucosepiek na de maaltijd afvlakt.
Onderdrukking van glucagon. dempt de ongepaste glucagonstijging na maaltijden bij diabetes, zonder de beschermende glucagonrespons op hypoglykemie te beïnvloeden.
Bètaceltoxiciteit (pathologie). verkeerd gevouwen oligomeren van humaan amylin beschadigen bètacellen en kunnen bijdragen aan de progressie van diabetes type 2 — een afzonderlijk, schadelijk gezicht van hetzelfde molecuul.
Het hormoon dat samen met insuline uit dezelfde bètacel vrijkomt. Op de calcitoninereceptor gekoppeld aan een RAMP-eiwit vertraagt het de maaglediging, geeft het een verzadigingssignaal en houdt het glucagon na een maaltijd tegen.Schematisch — niet op schaal

3Wat het onderzoek laat zien

Glucose na de maaltijd en verzadiging met natuurlijk amylin

Infusiestudies in de jaren 1990 lieten zien dat humaan amylin in fysiologische tot hoge concentraties de maaglediging vertraagt en de glucose en het glucagon na de maaltijd verlaagt bij gezonde vrijwilligers en mensen met diabetes type 1 (Kolterman 1995, Diabetologia, met pramlintide als stabiel surrogaat; eerdere infusies met natuurlijk amylin besproken in Young 2005, Adv Pharmacol). Omdat natuurlijk amylin aggregeert, werd vrijwel alle gecontroleerde humane farmacologie in feite met pramlintide uitgevoerd, en de humane bewijsbasis voor het natuurlijke hormoon is grotendeels observationeel: plasmaspiegels, de respons op maaltijden en de afwezigheid bij diabetes type 1. [3]
Beoordeeld: B (observational)

Amylintekort en -overmaat bij ziekte

Amylin is afwezig of vrijwel afwezig bij diabetes type 1 en bij late diabetes type 2, en verhoogd bij obesitas en insulineresistentie, parallel aan insuline (Ludvik 1991, Diabetes). Eilandjesamyloïd wordt bij autopsie gevonden bij de meerderheid van de mensen met langdurige diabetes type 2 en correleert met verlies van bètacellen (Jurgens 2011, Am J Pathol). [5]

Gewichtsverlies met amylinanalogen

Hier is de biologie van het hormoon naar de praktijk vertaald. Pramlintide gaf bescheiden gewichtsverlies (~1–2 kg) naast glucosevoordelen bij diabetes type 1 en type 2 (Hollander 2003, Diabetes Care). De langwerkende analogen doen veel meer: cagrilintide alleen gaf ~10% gewichtsverlies na 26 weken (Lau 2021, Lancet) en in combinatie met semaglutide (CagriSema) ~20–23% na 68 weken in REDEFINE-1 (2024–2025 †); petrelintide gaf in ZUPREME-1 (485 volwassenen) 10.7% gewichtsverlies tegenover 1.7% met placebo in week 42, met misselijkheid bij 19.6% tegenover 6.2% en slechts 1.5% dat stopte om maag-darmredenen; de fase 2-studie van eloralintide (gerapporteerd in november 2025) liet over de doses heen 9.5–20.1% gewichtsverlies zien na 48 weken, met een gunstige verdraagbaarheid, en het middel is doorgegaan naar fase 3 †. Volledige details staan in de afzonderlijke profielen. [8]
Beoordeeld: C/B

Synergie tussen amylin en leptin

Onderzoek bij knaagdieren liet zien dat amylin de gevoeligheid voor leptin herstelt bij door voeding geïnduceerde obesitas (Roth 2008, PNAS); een kleine humane studie met pramlintide plus metreleptin gaf ~12% gewichtsverlies over 20 weken voordat het programma werd stopgezet (Ravussin 2009, Obesity). Dit resultaat vormt de basis van de moderne combinatiestrategie. [6][7]
Beoordeeld: C/D

Toxiciteit van eilandjesamyloïd

Transgene muizen die humaan amylin tot expressie brengen, ontwikkelen eilandjesamyloïd en diabetes; knaagdier-amylin aggregeert niet. Celstudies tonen door oligomeren veroorzaakte membraanschade, ER-stress en activatie van het inflammasoom (Westermark 2011, Physiol Rev; Masters 2010, Nat Immunol). [2][9]

4Gemelde bijwerkingen en interacties

Gemeld in de literatuur

Literatuur (infusies met natuurlijk amylin). misselijkheid bij hogere infusiesnelheden, voorbijgaand blozen; de studies waren kort en klein. Misselijkheid is het klassebepalende effect van elke amylinreceptoragonist.

Literatuur (analogen). misselijkheid, braken, verminderde eetlust, reacties op de injectieplaats; pramlintide heeft een waarschuwing in een kader (boxed warning) voor ernstige door insuline veroorzaakte hypoglykemie bij gebruik met insuline. Zie de profielen van de analogen.

Door de community gemeld

niets gedocumenteerd voor natuurlijk amylin.

Theoretisch. chronische blootstelling aan aggregatiegevoelig humaan amylin zou in principe eilandjesamyloïd kunnen bevorderen; daarom bestaat er geen product met de natuurlijke sequentie. Amylinreceptoren overlappen met calcitoninreceptoren — botombouw is een theoretisch aandachtspunt bij langdurig agonisme, niet bevestigd als klinisch probleem.

Interacties. additieve vertraging van de maaglediging met GLP-1-agonisten; risico op hypoglykemie bij combinatie met insuline of sulfonylureumderivaten (vastgesteld voor pramlintide); vertraagde opname van orale geneesmiddelen die snel moeten werken.

Markers die onderzoekers vaak volgen

Natuurlijk amylin wordt niet klinisch toegediend; de onderstaande markers komen uit de fysiologie van amylin en de studies met analogen:

MarkerWaarom ze gevolgd wordt
Nuchter en postprandiaal plasma-amylinonderzoeksassay; laag of afwezig bij diabetes type 1, verhoogd bij insulineresistentie. Geen routinematige klinische test.
Glucoseschommelingen na de maaltijd (CGM of maaltijdtests)de fysiologische uitlezing van de effecten van amylin op maaglediging en glucagon.
Glucagon na de maaltijdonderdrukt door amylinagonisme.
Maaglediging (ademtest of scintigrafie)vertraagd door amylin en zijn analogen.
Lichaamsgewicht en scores voor eetlust/misselijkheidprimaire farmacodynamische uitkomstmaten in studies met analogen.
HbA1cglykemisch effect op lange termijn wanneer analogen bij diabetes worden gebruikt.
Calcium en markers van botombouween redelijke voorzorgsmaatregel in onderzoek gezien de gedeelde signalering via de calcitoninreceptor; tot nu toe geen klinisch signaal.

Gratis voor iedereen. Veiligheidsinformatie staat nooit achter een betaalmuur.


5Reconstitutie en hantering

Natuurlijk humaan amylin is een peptide van onderzoekskwaliteit, uitsluitend voor laboratoriumgebruik. Het aggregeert in waterige oplossing binnen enkele uren bij kamertemperatuur en wordt in cel- en dierexperimenten doorgaans in hexafluorisopropanol gehanteerd of vlak voor gebruik vers opgelost. Er bestaat geen farmaceutische toedieningsvorm, geen gevalideerde richtlijn voor hantering bij mensen en geen dosis voor zelftoediening. De calculator van de site is niet van toepassing.


6Vaak samen onderzocht met

Pramlintide, cagrilintide (met semaglutide als CagriSema), petrelintide, eloralintide — de analogen die de biologie ervan naar de geneeskunde brengen; semaglutide en tirzepatide (combinatiepartners en vergelijkingsmiddelen); leptin / metreleptin (synergiestudies); calcitonin en CGRP (zelfde receptorfamilie); PYY3-36 en oxyntomodulin (verwante verzadigingshormonen in onderzoek met meerdere hormonen).

Informatieve kruisverwijzingen. Geen aanbevelingen voor combinaties.


7Regelgevingsstatus per regio

RegioStatus (gecontroleerd op —)
Verenigde StatenNatuurlijk amylin niet goedgekeurd. Pramlintide (Symlin) door de FDA goedgekeurd voor diabetes type 1 en type 2 in combinatie met maaltijdinsuline
Europese UnieNatuurlijk amylin niet toegelaten; pramlintide nooit in de EU in de handel gebracht; langwerkende analogen in onderzoek
Verenigd KoninkrijkGeen vergunning; analogen in onderzoek
AustraliëNiet goedgekeurd
Zuid-AfrikaNiet geregistreerd
SportNiet specifiek vermeld door WADA; een niet-goedgekeurde stof zou onder S0 vallen †

8Open vragen

  • Welk deel van het gewichtsverlies door langwerkende amylinanalogen komt voort uit verzadigingssignalering via de hersenstam en welk deel uit vertraagde maaglediging?
  • Brengt chronisch amylinreceptoragonisme bij mensen effecten op lange termijn op het bot of via calcitonin met zich mee?
  • Kan het blokkeren van amylinaggregatie in de eilandjes de progressie van diabetes type 2 vertragen — de pathologische kant van het molecuul?
  • Bieden analogen met een andere balans tussen AMY- en calcitoninreceptoren (DACRA's) een betere verdraagbaarheid dan selectieve amylinagonisten?

9Referenties

  1. 1Cooper GJ et al. (1987). Purification and characterization of a peptide from amyloid-rich pancreases of type 2 diabetic patients. Proc Natl Acad Sci USA. PubMed · DOI
  2. 2Westermark P, Andersson A, Westermark GT (2011). Islet amyloid polypeptide, islet amyloid, and diabetes mellitus. Physiol Rev. PubMed · DOI
  3. 3Young A (2005). Amylin: physiology and pharmacology. Adv Pharmacol (volume 52, Academic Press). PubMed
  4. 4Hay DL et al. (2015). Amylin: pharmacology, physiology, and clinical potential. Pharmacol Rev. PubMed · DOI
  5. 5Ludvik B et al. (1991). Amylin: history and overview / plasma islet amyloid polypeptide in obesity and diabetes. Diabetes. PubMed
  6. 6Roth JD et al. (2008). Leptin responsiveness restored by amylin agonism in diet-induced obesity: evidence from nonclinical and clinical studies. Proc Natl Acad Sci USA. PubMed · DOI
  7. 7Ravussin E et al. (2009). Enhanced weight loss with pramlintide/metreleptin: an integrated neurohormonal approach to obesity pharmacotherapy. Obesity. PubMed · DOI
  8. 8Lau DCW et al. (2021). Once-weekly cagrilintide for weight management in people with overweight and obesity: a multicentre, randomised, double-blind, placebo-controlled and active-controlled, dose-finding phase 2 trial. Lancet. PubMed · DOI
  9. 9Masters SL et al. (2010). Activation of the NLRP3 inflammasome by islet amyloid polypeptide provides a mechanism for enhanced IL-1β in type 2 diabetes. Nat Immunol. PubMed · DOI
  10. 10Zealand Pharma (2025). ZUPREME-1 Phase 2b topline results for petrelintide (company release) [verify]. PubMed
  11. 11Eli Lilly (2025). Lilly's selective amylin agonist eloralintide demonstrated meaningful weight loss and favorable tolerability in a Phase 2 study of adults with obesity or overweight (company release, November 2025). PubMed

Referenties worden gekoppeld aan PubMed-/DOI-identificatoren; tot die tijd zoeken links de bronvermelding op in PubMed.

† Wordt door onze beoordelaars gecontroleerd aan de hand van actuele bronnen.


10Community

Discussies en protocollen zijn zichtbaar voor leden. Lid worden is gratis.

Zelf gemelde bijwerkingen Fase 2

Nog niet genoeg gegevens. 0 van de 50 benodigde leden hebben deze stof 4+ weken gelogd. Onder de 50 tonen we niets, zodat niemand herkenbaar is.

11Paginageschiedenis

30 okt 2026Profile published — awaiting medical review

Gelicentieerd onder CC BY-NC-SA 4.0. Een fout gevonden? Meld het · Redactionele normen — correcties worden hier vastgelegd.