Glucagon

Glucagon: GlucaGen HypoKit, Glucagon Emergency Kit (Lilly), Gvoke (vloeibaar, voorgevuld), Baqsimi (neuspoeder), Ogluo (EU-naam voor Gvoke). Dasiglucagon: Zegalogue, ZP4207

Metabolisme & gewicht
Wacht op medische beoordelingEN ES DE FR PT IT NL PL ZH+ Volgen voor updates
Opmerking bij dit profiel. Glucagon en dasiglucagon zijn goedgekeurde receptgeneesmiddelen, vooral noodbehandelingen bij ernstig lage bloedsuiker bij mensen die insuline gebruiken. Deze pagina beschrijft de gepubliceerde wetenschap. Gebruik door de community of op eigen initiatief buiten diabetesbehandeling is vrijwel niet gedocumenteerd; de hieronder beschreven praktijk van ‘mini-dose glucagon’ hoort bij zelfzorg bij diabetes type 1, niet bij enhancement-protocollen.

1Wat het is

Glucagon is de tegenhanger van insuline. Het wordt aangemaakt door de alfacellen van de pancreaseilandjes en vrijgegeven wanneer de bloedsuiker daalt, waarna het de lever aanzet om glycogeen af te breken en glucose af te geven. Het werd ontdekt in 1923, binnen twee jaar na insuline, en in de jaren 1950 gekristalliseerd. Het geneesmiddel is een kopie van het menselijke hormoon (oudere producten werden gewonnen uit de pancreas van varkens en runderen). De medische toepassingen zijn: het redden van iemand met ernstige hypoglykemie die niet kan slikken (de belangrijkste), het ontspannen van de darm als diagnostisch hulpmiddel bij röntgenonderzoek en endoscopie, en een handvol off-label spoedtoepassingen zoals een overdosis bètablokkers.

Het praktische probleem van glucagon is altijd geweest dat het onoplosbaar en instabiel is in water: het fibrilleert (klontert samen tot vezels) binnen enkele uren, waardoor het decennialang als poeder moest worden geleverd met een aparte spuit met om in een noodsituatie te mengen — een handeling die verzorgers onder stress vaak verkeerd uitvoerden. In 2019–2021 kwamen er drie oplossingen: een gebruiksklaar neuspoeder (Baqsimi), een niet-waterige vloeibare glucagon (Gvoke/Ogluo) en dasiglucagon (Zegalogue), een analoog ontwikkeld door Zealand Pharma waarin zeven aminozuren zijn vervangen zodat het molecuul opgelost en stabiel blijft in een standaard autoinjector op waterbasis. Dasiglucagon is ook de glucagoncomponent in bihormonale ‘bionische pancreas’-onderzoekspompen en is getest als continue infusie bij congenitaal hyperinsulinisme (een zeldzame genetische oorzaak van gevaarlijk lage bloedsuiker bij zuigelingen).


2Hoe het vermoedelijk werkt

De glucagonreceptor is een G-eiwitgekoppelde receptor (dezelfde familie als de GLP-1- en GIP-receptoren) die geconcentreerd is in de lever. Activering verhoogt cAMP, activeert glycogeenfosforylase en zet de gluconeogenese aan; de bloedglucose stijgt binnen 10–20 minuten met ~2–4 mmol/L.
Het werkt alleen als de lever glycogeen bevat. Na langdurig vasten, zwaar alcoholgebruik, of bij bijnierinsufficiëntie en chronische leverziekte kan de respons zwak zijn — daarom blijft intraveneuze dextrose de eerste keus wanneer er een clinicus aanwezig is.
Glucagon ontspant de gladde spieren van maag en darm (de basis voor het diagnostische gebruik), stimuleert de insulineafgifte bij gezonde mensen (de basis van de glucagonstimulatietest), verhoogt de hartfrequentie en contractiekracht via cardiale receptoren, onafhankelijk van bèta-adrenerge signalering (overdosis bètablokkers), en veroorzaakt misselijkheid door een werking op de hersenstam.
Dasiglucagon is farmacologisch niet te onderscheiden van glucagon op de receptor; de verschillen zijn fysische stabiliteit en een iets langere .
Glucagon uit de alfacel van de alvleesklier, werkend op de lever. Opgeslagen glycogeen wordt afgebroken en er wordt nieuwe glucose gemaakt, en de suiker gaat het bloed in — het tegenwicht van insuline, en de noodbehandeling bij ernstige hypoglykemie.Schematisch — niet op schaal

3Wat het onderzoek laat zien

Opheffen van ernstige hypoglykemie

Geïnjecteerd glucagon 1 mg herstelt het bewustzijn en verhoogt de glucose bij de grote meerderheid van door insuline veroorzaakte hypoglykemie-episodes binnen 10–15 minuten; dit is al decennia de standaardzorg, onderbouwd door gecontroleerde cross-overstudies in plaats van moderne placebogecontroleerde . Nasaal glucagon 3 mg bereikte behandelsucces (glucose ≥70 mg/dL of stijging ≥20 mg/dL binnen 30 min) bij 98.7% van de geïnduceerde hypoglykemie-episodes vs 100% voor 1 mg in een cross-overstudie bij 75 volwassenen met diabetes type 1, met vergelijkbare timing (Rickels 2016, Diabetes Care). Praktijkstudies toonden dat verzorgers nasaal glucagon veel vaker correct toedienden dan de mengkit. [1]

Dasiglucagon-autoinjector

In een fase 3-studie (n=170 volwassenen met diabetes type 1, door insuline geïnduceerde hypoglykemie) was de mediane tijd tot herstel van de plasmaglucose 10 minuten met dasiglucagon 0.6 mg vs 40 minuten met placebo en 12 minuten met glucagon; 99% herstelde binnen 15 minuten (Pieber 2021, Diabetes Care). Een pediatrische studie (leeftijd 6–17) gaf hetzelfde resultaat (Battelino 2021, Pediatr Diabetes). [2][3]

Mini-dose glucagon bij dreigende hypoglykemie

Kleine subcutane doses (10 µg per levensjaar bij kinderen) verhoogden de glucose met ~3–5 mmol/L en voorkwamen bezoeken aan de spoedeisende hulp bij kinderen met gastro-enteritis die geen voedsel binnen konden houden (Haymond & Schreiner 2001, Diabetes Care). Een cross-overstudie bij volwassenen toonde dat 150 µg vóór inspanning door inspanning veroorzaakte hypoglykemie even goed voorkwam als koolhydraten, zonder de gewichtstoename (Rickels 2018, Diabetes Care). Off-label. [4][5]
Beoordeeld: A/B

Congenitaal hyperinsulinisme

Fase 3-studies met continue subcutane infusie van dasiglucagon bij zuigelingen en kinderen verminderden de behoefte aan intraveneuze glucose en het aantal hypoglykemische voorvallen (Banerjee / De León 2024 en gerelateerde rapporten). Twee complete response letters van de FDA in 2023–2024 verwezen naar de timing van inspecties van de productielocatie, niet naar werkzaamheid of veiligheid †.
Beoordeeld: A (device trials)

Bihormonale closed-loop-insulinepompen

Dual-hormoonsystemen die insuline en dasiglucagon of glucagon toedienen, verminderen in korte studies hypoglykemie vergeleken met closed loop met alleen insuline (El-Khatib 2017, Lancet, met glucagon); er is nog geen bihormonaal systeem commercieel goedgekeurd. [6]
Beoordeeld: C/B

Overdosis bètablokkers en calciumantagonisten, voedselimpactie in de slokdarm, anafylaxie bij gebruik van bètablokkers

Casusreeksen en gegevens uit dierstudies; het gebruik van glucagon bij impactie van een voedselbolus deed het in RCT's niet beter dan placebo. Off-label en alleen in het ziekenhuis.

4Gemelde bijwerkingen en interacties

Gemeld in de literatuur

Literatuur. misselijkheid (≈30–60% na een volledige reddingsdosis van 1 mg) en braken komen het meest voor; hoofdpijn, pijn op de injectieplaats, voorbijgaande tachycardie en verhoogde bloeddruk. Nasaal glucagon geeft daarnaast tranende ogen, neusverstopping, jeuk en niezen. Het profiel van dasiglucagon kwam overeen met glucagon (misselijkheid 57%, braken 25%, hoofdpijn 11% in de fase 3-studie). Rebound-hypoglykemie kan volgen omdat glucagon ook insuline stimuleert en glycogeen uitput — koolhydraten eten zodra slikken mogelijk is, maakt deel uit van de instructie in de productinformatie. Zeldzame allergische reacties, waaronder anafylaxie. Gegeneraliseerde allergische reacties en een zeldzaam syndroom van necrolytisch migrerend erytheem (huiduitslag) bij continue infusie zijn gemeld.

Contra-indicaties (productinformatie). feochromocytoom (glucagon veroorzaakt afgifte van catecholaminen — ernstige hypertensie), insulinoom (glucagon stimuleert insulineafgifte en kan rebound-hypoglykemie veroorzaken), glucagonoom (productinformatie van dasiglucagon).

Door de community gemeld

niets gedocumenteerd buiten fora over zelfmanagement van diabetes.

Theoretisch. chronische blootstelling aan glucagon zou katabool zijn (het is het ‘vastenhormoon’) en wordt in geen enkele enhancement-context gebruikt; agonisme van de glucagonreceptor is een onderdeel van experimentele multi-agonist-afslankmiddelen (survodutide, retatrutide), waar het wordt gecombineerd met GLP-1 om het energieverbruik te verhogen.

Interacties. bètablokkers kunnen de hartfrequentierespons afzwakken en de bloeddrukstijging versterken; indomethacin kan de glucoserespons opheffen; glucagon versterkt het antistollingseffect van warfarin na herhaalde doses; insuline gaat het tegen (zo bedoeld); anticholinergica versterken het darmontspannende effect bij diagnostisch gebruik.

Markers die onderzoekers vaak volgen

MarkerWaarom ze gevolgd wordt
Bloedglucose (vingerprik of CGM)de enige marker die acuut telt; wordt 15 min na een reddingsdosis gecontroleerd, met aandacht voor rebound-hypoglykemie in de uren daarna.
Serumkaliumglucagon verplaatst kalium naar de cellen via insulineafgifte; relevant bij herhaalde of geïnfundeerde doses.
Hartfrequentie en bloeddrukvoorbijgaande stijgingen; belangrijk bij gebruik bij een overdosis bètablokkers of bij mensen met een hartaandoening.
Status van het leverglycogeen (voorgeschiedenis van vasten, alcohol, leverziekte)geen laboratoriumtest, maar de belangrijkste bepalende factor voor de vraag of glucagon zal werken.
Glucagonstimulatietest (GH- en cortisolrespons)glucagon is zelf een diagnostisch reagens voor de groeihormoon- en bijnierreserve, een ander gebruik dan als reddingsmiddel.

Gratis voor iedereen. Veiligheidsinformatie staat nooit achter een betaalmuur.


5Reconstitutie en hantering

glucagonkits (flacon van 1 mg plus een spuit met 1 mL ) worden direct vóór gebruik gemengd: het oplosmiddel wordt geïnjecteerd, er wordt gezwenkt tot de oplossing helder is, waarna deze wordt opgezogen en geïnjecteerd; een ongebruikt restant wordt weggegooid omdat fibrillatie binnen enkele uren begint. Gvoke, Baqsimi en Zegalogue vereisen geen voorbereiding en zijn ontworpen om door een omstander te worden gebruikt aan de hand van de gedrukte stappen. Merk op dat ‘glucagon’-flacons van de onderzoeksmarkt geen legitieme rol hebben buiten deze goedgekeurde producten. De calculator is niet relevant voor deze stof.


6Vaak samen onderzocht met

Insuline (profiel 128), als reddingsmiddel bij de belangrijkste bijwerking ervan, en in bihormonale pompen; GLP-1-receptoragonisten en de duale/triple agonisten in ontwikkeling (glucagonreceptoragonisme als onderdeel van survodutide, retatrutide, mazdutide — zie de profielen van Tirzepatide en Retatrutide); diazoxide en octreotide (profiel 124) bij congenitaal hyperinsulinisme; dextrose.

Informatieve kruisverwijzingen. Geen aanbevelingen voor combinaties.


7Regelgevingsstatus per regio

RegioStatus (gecontroleerd op —)
Verenigde StatenGoedgekeurd door de FDA: glucagon-noodkits (Lilly, Novo GlucaGen), Gvoke (sept. 2019), Baqsimi (juli 2019; nu Amphastar), Zegalogue (maart 2021, 6+ jaar). Dasiglucagon voor congenitaal hyperinsulinisme: twee complete response letters (dec. 2023, okt. 2024) †
Europese UnieGlucaGen HypoKit, Ogluo (vloeibaar glucagon, 2021), Baqsimi (2019) toegelaten; status van Zegalogue †
Verenigd KoninkrijkDoor de MHRA vergund: GlucaGen HypoKit, Baqsimi, Ogluo; alleen op recept
AustraliëDoor de TGA geregistreerd: GlucaGen; Baqsimi geregistreerd in 2020 †; Zegalogue †
Zuid-AfrikaGlucaGen HypoKit geregistreerd; overige †
SportNiet op de verboden lijst van WADA

8Open vragen

  • Of gebruiksklare vormen de uitkomsten in de praktijk verbeteren (minder ambulance-oproepen, minder angst voor hypoglykemie), los van de duidelijke winst in gebruiksgemak.
  • De uiteindelijke regelgevende uitkomst voor dasiglucagon bij congenitaal hyperinsulinisme en of langdurige infusie veilig is.
  • De rol van glucagonreceptoragonisme binnen multi-agonist-geneesmiddelen tegen obesitas.

9Referenties

  1. 1Rickels MR et al. (2016). Intranasal glucagon for treatment of insulin-induced hypoglycemia in adults with type 1 diabetes: a randomized crossover noninferiority study. Diabetes Care. PubMed · DOI
  2. 2Pieber TR et al. (2021). Dasiglucagon — a next-generation glucagon analog for rapid and effective treatment of severe hypoglycemia: results of phase 3 randomized double-blind clinical trial. Diabetes Care. PubMed · DOI
  3. 3Battelino T et al. (2021). Dasiglucagon, a next-generation ready-to-use glucagon analog, for treatment of severe hypoglycemia in children and adolescents with type 1 diabetes: results of a phase 3, randomized controlled trial. Pediatr Diabetes. PubMed · DOI
  4. 4Haymond MW, Schreiner B (2001). Mini-dose glucagon rescue for hypoglycemia in children with type 1 diabetes. Diabetes Care. PubMed · DOI
  5. 5Rickels MR et al. (2018). Mini-dose glucagon as a novel approach to prevent exercise-induced hypoglycemia in type 1 diabetes. Diabetes Care. PubMed · DOI
  6. 6El-Khatib FH et al. (2017). Home use of a bihormonal bionic pancreas versus insulin pump therapy in adults with type 1 diabetes: a multicentre randomised crossover trial. Lancet. PubMed · DOI
  7. 7Hövelmann U et al. (2018). Pharmacokinetic and pharmacodynamic characteristics of dasiglucagon, a novel soluble and stable glucagon analog. Diabetes Care. PubMed · DOI
  8. 8Zealand Pharma. Zegalogue (dasiglucagon) prescribing information; Lilly/Amphastar. Baqsimi prescribing information; Novo Nordisk. GlucaGen prescribing information (current labels). PubMed

Referenties worden gekoppeld aan PubMed-/DOI-identificatoren; tot die tijd zoeken links de bronvermelding op in PubMed.

† Wordt door onze beoordelaars gecontroleerd aan de hand van actuele bronnen.


10Community

Discussies en protocollen zijn zichtbaar voor leden. Lid worden is gratis.

Zelf gemelde bijwerkingen Fase 2

Nog niet genoeg gegevens. 0 van de 50 benodigde leden hebben deze stof 4+ weken gelogd. Onder de 50 tonen we niets, zodat niemand herkenbaar is.

11Paginageschiedenis

30 okt 2026Profile published — awaiting medical review

Gelicentieerd onder CC BY-NC-SA 4.0. Een fout gevonden? Meld het · Redactionele normen — correcties worden hier vastgelegd.