Apamin

geen die algemeen in gebruik is; soms geschreven als de SK-kanaalblokker "apamin" zonder nadere aanduiding

Cognitie & neuro
Wacht op medische beoordelingEN ES DE FR PT IT NL PL ZH+ Volgen voor updates

1Wat het is

Apamin is een van de kleinste bekende neurotoxinen — achttien aminozuren, door twee disulfidebruggen in een compacte vouw gehouden. Het werd in de jaren 1960 uit bijengif geïsoleerd en de sequentie werd kort daarna bepaald; de naam is afgeleid van Apis.

Het belang ervan ligt bijna volledig in het gebruik als reagens. Toen bleek dat apamin een specifieke klasse kaliumkanalen blokkeert en vrijwel niets anders, werd het het bepalende farmacologische instrument voor die kanaalfamilie. De calciumgeactiveerde kaliumkanalen met kleine geleiding worden in experimenten nog steeds routinematig aangeduid als "apaminsensitief", en een groot deel van wat bekend is over hoe neuronen hun eigen vuurfrequentie regelen, komt voort uit het toepassen van apamin en het observeren van wat er verdween.

Het moet niet worden verward met melittin (#142), het veel overvloediger aanwezige peptide dat membranen lyseert en dat het grootste deel van de pijn en de weefselschade van een bijensteek veroorzaakt. Apamin is in kleinere hoeveelheden aanwezig en werkt heel anders — het is een neurotoxine en geen cytolytisch middel. Beide zitten in de bijengifpreparaten die in apitherapie worden gebruikt, waarover de veiligheidsaantekeningen hieronder gaan.


2Hoe het vermoedelijk werkt

Blokkade van SK-kanalen. Apamin bindt aan de buitenste vestibule van SK-kanalen en blokkeert de ionenstroom, met een hoge potentie bij SK2, lager bij SK1 en SK3, en in feite geen bij het BK-kanaal met grote geleiding. SK-kanalen gaan open als reactie op intracellulair calcium en niet op spanning.
Verlies van de nahyperpolarisatie. Nadat een neuron heeft gevuurd, opent de instroom van calcium de SK-kanalen, die de membraan hyperpolariseren en een pauze opleggen vóór de volgende actiepotentiaal — de medium nahyperpolarisatie. Apamin haalt die rem weg, zodat neuronen in bursts vuren in plaats van met een regelmatige frequentie. Dit ene effect verklaart het grootste deel van de werkingen van apamin, zowel de therapeutisch klinkende als de toxische.
Centrale effecten en convulsies. In het centrale zenuwstelsel verhoogt het wegnemen van de rem de prikkelbaarheid; apamin dat centraal aan knaagdieren wordt gegeven veroorzaakt hyperactiviteit en convulsies. Het passeert de bloed–hersenbarrière slecht, maar niet verwaarloosbaar, en daarom kunnen systemische doses centrale verschijnselen geven.
Glad spierweefsel en endotheel. Apaminsensitieve kanalen dragen bij aan de niet-adrenerge, niet-cholinerge relaxatie van het gladde spierweefsel van de darm, en in combinatie met charybdotoxine is apamin de standaardmanier om van het endotheel afkomstige hyperpolarisatie in bloedvaten aan te tonen.
Repolarisatie van het hart. SK-kanalen dragen bij aan de atriale en, onder bepaalde omstandigheden, de ventriculaire repolarisatie; apamin is het instrument waarmee dat wordt aangetoond, en dit werk heeft de belangstelling gewekt voor SK-kanalen als anti-aritmisch doelwit.
Een peptide uit bijengif dat calciumgeactiveerde kaliumkanalen met kleine geleidbaarheid blokkeert. Wordt gebruikt als laboratoriuminstrument; het is een neurotoxine, geen behandeling.Schematisch — niet op schaal

3Wat het onderzoek laat zien

Beoordeeld: D (but foundational)

Definitie van de SK-kanaalfamilie

De hele operationele definitie van SK-kanalen rust op de gevoeligheid voor apamin, vastgesteld in decennia elektrofysiologie aan geïsoleerde neuronen, spierweefsel en heterologe expressiesystemen. Qua gradering is dit in-vitrobewijs, en het is desondanks een van de best gerepliceerde stukken farmacologie in het veld.

Leren en geheugen bij knaagdieren

Het blokkeren van SK-kanalen verhoogt de prikkelbaarheid van neuronen en versterkt langetermijnpotentiatie, en er is gerapporteerd dat apamin de prestaties verbetert in verschillende leertaken bij knaagdieren (Messier 1991, Brain Res, en later werk; Stackman 2002, J Neurosci, over SK2 en hippocampale plasticiteit). De omgekeerde manipulatie — activatie van SK-kanalen — verslechtert het leren. Dit is een echte en reproduceerbare lijn van bewijs, en tegelijk de bron van veel overdrijving online. "Apamin verbetert het geheugen bij muizen bij zorgvuldig gecontroleerde centrale doses" is niet dezelfde bewering als "apamin is een cognitieve versterker". [4][5]
Beoordeeld: C/D

Darmmotiliteit

Apaminsensitieve inhibitoire junctiepotentialen zijn een goed gekarakteriseerd onderdeel van de enterische neurotransmissie in geïsoleerd weefsel van verschillende soorten.
Beoordeeld: C/D

Vasculaire en cardiale elektrofysiologie

Apamin plus charybdotoxine is de standaardcombinatie om van het endotheel afkomstige hyperpolarisatie te isoleren. Cardiaal werk betrekt SK-kanalen bij de atriale repolarisatie en bij aritmie in falende harten.
Beoordeeld: B (and poor quality)

Bijengiftherapie / apitherapie

Volledig bijengif, dat naast veel andere bestanddelen apamin bevat, is in kleine studies onderzocht bij artritis, multipele sclerose en pijn. Een gerandomiseerde studie van bijengiftherapie bij multipele sclerose vond geen voordeel (Wesselius 2005, Neurology). Studies naar acupunctuur met bijengif zijn doorgaans klein, heterogeen en hebben een hoog risico op bias. Niets daarvan is bewijs over apamin specifiek, en het wordt vaak wel als zodanig voorgesteld. [6]
Niet beoordeeldgeen

Therapeutische gegevens bij mensen

Apamin is nooit als geneesmiddel ontwikkeld en er bestaat geen humane studie met gezuiverd apamin voor welke indicatie dan ook. Er is geen plausibele reden om er een te verwachten: een selectieve blokker van de remmen op het vuren van neuronen is een convulsivum.

4Gemelde bijwerkingen en interacties

Gemeld in de literatuur

Literatuur (diertoxicologie). apamin is bij knaagdieren een dodelijk neurotoxine, met gerapporteerde letale doses bij muizen in het bereik van lage milligrammen per kilogram systemisch en veel lager via centrale toedieningswegen †. Verschijnselen zijn overmatige prikkelbaarheid, tremor, ataxie en convulsies die overgaan in de dood.

Literatuur (blootstelling bij mensen — bijensteek en apitherapie). de klinisch belangrijke blootstellingen bij mensen zijn steken en opzettelijke bijengiftherapie. Lokale pijn, zwelling en ontsteking komen grotendeels door melittin. Het ernstige risico is anafylaxie, een overgevoeligheidsreactie op allergenen in het gif die bij een gesensibiliseerd persoon al bij één enkele steek fataal kan zijn. Massale vergiftiging door honderden steken geeft rabdomyolyse, hemolyse, acuut nierfalen en multi-orgaanfalen. Na bijengiftherapie zijn serumziekte, encefalopathie en acuut nierfalen gerapporteerd.

Door de community gemeld

Gebruik in de community: in feite niets gedocumenteerd voor gezuiverd apamin. Bijengifproducten die in apitherapie en cosmetica worden gebruikt kennen wel consumentengebruik, maar dat zijn preparaten van volledig gif en het apamingehalte daarin is bijkomstig. Zelftoediening van gezuiverd apamin zou gevaarlijk zijn en therapeutisch niets opleveren — de farmacologische werking is het wegnemen van een rem op het vuren van zenuwen, wat bij systemische doses convulsies betekent, en de cognitieve bevindingen bij knaagdieren kwamen tot stand door gecontroleerde centrale aflevering in het laboratorium.

Theoretisch. van centrale blokkade van SK-kanalen valt te verwachten dat die de drempel voor convulsies verlaagt; cardiale SK-blokkade kan afhankelijk van de context pro- of anti-aritmisch zijn.

Interacties. geen vastgesteld bij mensen. Van pro-convulsieve effecten valt te verwachten dat ze additief zijn met alles wat de drempel voor convulsies verder verlaagt.

Markers die onderzoekers vaak volgen

Er zijn geen markers vastgesteld die specifiek voor deze verbinding zijn, en er is geen toediening aan mensen om te monitoren. De relevante maten in de literatuur zijn experimenteel, of klinisch in de setting van een vergiftiging: Er zijn geen markers van toepassing op gezuiverd apamin, omdat geen mens het inneemt.

MarkerWaarom ze gevolgd wordt
Amplitude van de nahyperpolarisatie en vuurpatroon bij patch-clampmetingende directe maat voor het aangrijpen op het doelwit, en de basis van de definitie van het kanaal.
EEG en observatie van convulsies in dierstudiesde dosisbeperkende toxiciteit.
Bij massale vergiftiging door bijensteken (klinisch): creatinekinase en myoglobine voor rabdomyolyse, haptoglobine en LDH voor hemolyse, creatinine en urineproductie voor acuut nierfalen, leverenzymen, stollingsonderzoekdit is de gangbare monitoring bij een spoedsituatie na steken, en de enige context waarin laboratoriumcontrole van blootstelling aan bijengif zinvol is.
Serumtryptasebij verdenking op anafylaxie, binnen enkele uren afgenomen, om activatie van mestcellen te bevestigen.

Gratis voor iedereen. Veiligheidsinformatie staat nooit achter een betaalmuur.


5Onderzoekscontext en veiligheidsopmerkingen

Apamin is een laboratoriumneurotoxine en een farmacologisch referentie-instrument. De beperkingen die het in die categorie houden: - Het is een convulsivum. Het mechanisme dat apamin interessant maakt — het wegnemen van de nahyperpolarisatie die het vuren van neuronen beperkt — is een mechanisme om convulsies te veroorzaken. Er is geen dosisvenster waarin dit systemisch een therapeutisch effect wordt. - Potentie en letaliteit. Het is dodelijk voor knaagdieren bij systemische doses van lage milligrammen per kilogram en bij veel kleinere centrale doses. Laboratoriumhoeveelheden zijn dus hoeveelheden die ertoe doen. - Toedieningsweg. De cognitieve en elektrofysiologische effecten bij knaagdieren werden bereikt met intracerebroventriculaire injectie, directe toepassing op weefsel, of zorgvuldig getitreerde systemische dosering bij genarcotiseerde dieren. Voor geen daarvan bestaat een equivalent in zelftoediening. - Risico op anafylaxie door het uitgangsmateriaal. Bijengif is een sterk allergeen. Wie met volledig gif werkt of bijengiftherapie ondergaat, loopt een reëel risico op een fatale overgevoeligheidsreactie, onafhankelijk van enig farmacologisch effect. Er wordt hier geen aanwijzing gegeven over bereiding, , concentratie of bewaring.


6Vaak samen onderzocht met

Melittin (#142), het andere belangrijke peptide uit bijengif en het enige waaraan consumenten daadwerkelijk worden blootgesteld; charybdotoxine en iberiotoxine (kaliumkanaalblokkers uit schorpioengif die naast apamin worden gebruikt om SK- van BK- en IK-kanalen te onderscheiden); 1-EBIO en NS309 als activatoren van SK-kanalen voor de omgekeerde manipulatie; preparaten van volledig bijengif in de literatuur over apitherapie.

Informatieve kruisverwijzingen. Geen aanbevelingen voor combinaties.


7Regelgevingsstatus per regio

RegioStatus (gecontroleerd op —)
Verenigde StatenNiet FDA-goedgekeurd. Gezuiverd apamin is een onderzoekschemicalie. Bijengif wordt gebruikt in toegelaten producten voor allergeenimmunotherapie en in ongereguleerde cosmetica- en apitherapieproducten
Europese UnieNiet toegelaten als geneesmiddel; allergeenextracten van bijengif zijn gereguleerde producten. Apamin zelf alleen voor onderzoek
Verenigd KoninkrijkNiet toegelaten
AustraliëNiet goedgekeurd
Zuid-AfrikaNiet geregistreerd
SportNiet door WADA vermeld; S0 zou in principe gelden voor elke niet-goedgekeurde stof. Geen toepassing voor prestaties — de farmacologie is convulsief

8Open vragen

  • Zijn SK-kanalen in een van beide richtingen een werkbaar doelwit voor geneesmiddelen — activatoren voor epilepsie en ataxie, modulatoren voor atriumfibrilleren — gegeven dat blokkade convulsies veroorzaakt?
  • Weerspiegelen de leerbevindingen bij knaagdieren een echt cognitief mechanisme of een artefact van algemene overprikkelbaarheid?
  • Wat is de werkelijke functie van apamin in het gif, gegeven dat het weinig bijdraagt aan de pijn van een steek en in kleine hoeveelheden aanwezig is?
  • Kunnen subtypeselectieve SK-modulatoren de cardiale, enterische en centrale werkingen scheiden?

9Referenties

  1. 1Habermann E (1972). Bee and wasp venoms. Science. PubMed · DOI
  2. 2Blatz AL, Magleby KL (1986). Single apamin-blocked Ca-activated K+ channels of small conductance in cultured rat skeletal muscle. Nature. PubMed · DOI
  3. 3Köhler M et al. (1996). Small-conductance, calcium-activated potassium channels from mammalian brain. Science. PubMed · DOI
  4. 4Messier C et al. (1991). Effect of apamin, a toxin that inhibits Ca2+-dependent K+ channels, on learning and memory processes. Brain Res. PubMed · DOI
  5. 5Stackman RW et al. (2002). Small conductance Ca2+-activated K+ channels modulate synaptic plasticity and memory encoding. J Neurosci. PubMed · DOI
  6. 6Wesselius T et al. (2005). A randomized crossover study of bee sting therapy for multiple sclerosis. Neurology. PubMed · DOI
  7. 7Lamy C et al. (2010). Allosteric block of KCa2 channels by apamin. J Biol Chem. PubMed · DOI

† Wordt door onze beoordelaars gecontroleerd aan de hand van actuele bronnen.


10Community

Discussies en protocollen zijn zichtbaar voor leden. Lid worden is gratis.

Zelf gemelde bijwerkingen Fase 2

Nog niet genoeg gegevens. 0 van de 50 benodigde leden hebben deze stof 4+ weken gelogd. Onder de 50 tonen we niets, zodat niemand herkenbaar is.

11Paginageschiedenis

31 okt 2026Profile published — awaiting medical review

Gelicentieerd onder CC BY-NC-SA 4.0. Een fout gevonden? Meld het · Redactionele normen — correcties worden hier vastgelegd.