Apamin
geen die algemeen in gebruik is; soms geschreven als de SK-kanaalblokker "apamin" zonder nadere aanduiding
1Wat het is
Apamin is een van de kleinste bekende neurotoxinen — achttien aminozuren, door twee disulfidebruggen in een compacte vouw gehouden. Het werd in de jaren 1960 uit bijengif geïsoleerd en de sequentie werd kort daarna bepaald; de naam is afgeleid van Apis.
Het belang ervan ligt bijna volledig in het gebruik als reagens. Toen bleek dat apamin een specifieke klasse kaliumkanalen blokkeert en vrijwel niets anders, werd het het bepalende farmacologische instrument voor die kanaalfamilie. De calciumgeactiveerde kaliumkanalen met kleine geleiding worden in experimenten nog steeds routinematig aangeduid als "apaminsensitief", en een groot deel van wat bekend is over hoe neuronen hun eigen vuurfrequentie regelen, komt voort uit het toepassen van apamin en het observeren van wat er verdween.
Het moet niet worden verward met melittin (#142), het veel overvloediger aanwezige peptide dat membranen lyseert en dat het grootste deel van de pijn en de weefselschade van een bijensteek veroorzaakt. Apamin is in kleinere hoeveelheden aanwezig en werkt heel anders — het is een neurotoxine en geen cytolytisch middel. Beide zitten in de bijengifpreparaten die in apitherapie worden gebruikt, waarover de veiligheidsaantekeningen hieronder gaan.
2Hoe het vermoedelijk werkt
3Wat het onderzoek laat zien
Definitie van de SK-kanaalfamilie
Leren en geheugen bij knaagdieren
Darmmotiliteit
Vasculaire en cardiale elektrofysiologie
Bijengiftherapie / apitherapie
Therapeutische gegevens bij mensen
4Gemelde bijwerkingen en interacties
Gemeld in de literatuur
Literatuur (diertoxicologie). apamin is bij knaagdieren een dodelijk neurotoxine, met gerapporteerde letale doses bij muizen in het bereik van lage milligrammen per kilogram systemisch en veel lager via centrale toedieningswegen †. Verschijnselen zijn overmatige prikkelbaarheid, tremor, ataxie en convulsies die overgaan in de dood.
Literatuur (blootstelling bij mensen — bijensteek en apitherapie). de klinisch belangrijke blootstellingen bij mensen zijn steken en opzettelijke bijengiftherapie. Lokale pijn, zwelling en ontsteking komen grotendeels door melittin. Het ernstige risico is anafylaxie, een overgevoeligheidsreactie op allergenen in het gif die bij een gesensibiliseerd persoon al bij één enkele steek fataal kan zijn. Massale vergiftiging door honderden steken geeft rabdomyolyse, hemolyse, acuut nierfalen en multi-orgaanfalen. Na bijengiftherapie zijn serumziekte, encefalopathie en acuut nierfalen gerapporteerd.
Door de community gemeld
Gebruik in de community: in feite niets gedocumenteerd voor gezuiverd apamin. Bijengifproducten die in apitherapie en cosmetica worden gebruikt kennen wel consumentengebruik, maar dat zijn preparaten van volledig gif en het apamingehalte daarin is bijkomstig. Zelftoediening van gezuiverd apamin zou gevaarlijk zijn en therapeutisch niets opleveren — de farmacologische werking is het wegnemen van een rem op het vuren van zenuwen, wat bij systemische doses convulsies betekent, en de cognitieve bevindingen bij knaagdieren kwamen tot stand door gecontroleerde centrale aflevering in het laboratorium.Theoretisch. van centrale blokkade van SK-kanalen valt te verwachten dat die de drempel voor convulsies verlaagt; cardiale SK-blokkade kan afhankelijk van de context pro- of anti-aritmisch zijn.
Interacties. geen vastgesteld bij mensen. Van pro-convulsieve effecten valt te verwachten dat ze additief zijn met alles wat de drempel voor convulsies verder verlaagt.
Markers die onderzoekers vaak volgen
Er zijn geen markers vastgesteld die specifiek voor deze verbinding zijn, en er is geen toediening aan mensen om te monitoren. De relevante maten in de literatuur zijn experimenteel, of klinisch in de setting van een vergiftiging: Er zijn geen markers van toepassing op gezuiverd apamin, omdat geen mens het inneemt.
| Marker | Waarom ze gevolgd wordt |
|---|---|
| Amplitude van de nahyperpolarisatie en vuurpatroon bij patch-clampmetingen | de directe maat voor het aangrijpen op het doelwit, en de basis van de definitie van het kanaal. |
| EEG en observatie van convulsies in dierstudies | de dosisbeperkende toxiciteit. |
| Bij massale vergiftiging door bijensteken (klinisch): creatinekinase en myoglobine voor rabdomyolyse, haptoglobine en LDH voor hemolyse, creatinine en urineproductie voor acuut nierfalen, leverenzymen, stollingsonderzoek | dit is de gangbare monitoring bij een spoedsituatie na steken, en de enige context waarin laboratoriumcontrole van blootstelling aan bijengif zinvol is. |
| Serumtryptase | bij verdenking op anafylaxie, binnen enkele uren afgenomen, om activatie van mestcellen te bevestigen. |
Gratis voor iedereen. Veiligheidsinformatie staat nooit achter een betaalmuur.
5Onderzoekscontext en veiligheidsopmerkingen
Apamin is een laboratoriumneurotoxine en een farmacologisch referentie-instrument. De beperkingen die het in die categorie houden: - Het is een convulsivum. Het mechanisme dat apamin interessant maakt — het wegnemen van de nahyperpolarisatie die het vuren van neuronen beperkt — is een mechanisme om convulsies te veroorzaken. Er is geen dosisvenster waarin dit systemisch een therapeutisch effect wordt. - Potentie en letaliteit. Het is dodelijk voor knaagdieren bij systemische doses van lage milligrammen per kilogram en bij veel kleinere centrale doses. Laboratoriumhoeveelheden zijn dus hoeveelheden die ertoe doen. - Toedieningsweg. De cognitieve en elektrofysiologische effecten bij knaagdieren werden bereikt met intracerebroventriculaire injectie, directe toepassing op weefsel, of zorgvuldig getitreerde systemische dosering bij genarcotiseerde dieren. Voor geen daarvan bestaat een equivalent in zelftoediening. - Risico op anafylaxie door het uitgangsmateriaal. Bijengif is een sterk allergeen. Wie met volledig gif werkt of bijengiftherapie ondergaat, loopt een reëel risico op een fatale overgevoeligheidsreactie, onafhankelijk van enig farmacologisch effect. Er wordt hier geen aanwijzing gegeven over bereiding, , concentratie of bewaring.
6Vaak samen onderzocht met
Melittin (#142), het andere belangrijke peptide uit bijengif en het enige waaraan consumenten daadwerkelijk worden blootgesteld; charybdotoxine en iberiotoxine (kaliumkanaalblokkers uit schorpioengif die naast apamin worden gebruikt om SK- van BK- en IK-kanalen te onderscheiden); 1-EBIO en NS309 als activatoren van SK-kanalen voor de omgekeerde manipulatie; preparaten van volledig bijengif in de literatuur over apitherapie.
Informatieve kruisverwijzingen. Geen aanbevelingen voor combinaties.
7Regelgevingsstatus per regio
| Regio | Status (gecontroleerd op —) |
|---|---|
| Verenigde Staten | Niet FDA-goedgekeurd. Gezuiverd apamin is een onderzoekschemicalie. Bijengif wordt gebruikt in toegelaten producten voor allergeenimmunotherapie en in ongereguleerde cosmetica- en apitherapieproducten |
| Europese Unie | Niet toegelaten als geneesmiddel; allergeenextracten van bijengif zijn gereguleerde producten. Apamin zelf alleen voor onderzoek |
| Verenigd Koninkrijk | Niet toegelaten |
| Australië | Niet goedgekeurd |
| Zuid-Afrika | Niet geregistreerd |
| Sport | Niet door WADA vermeld; S0 zou in principe gelden voor elke niet-goedgekeurde stof. Geen toepassing voor prestaties — de farmacologie is convulsief |
8Open vragen
- Zijn SK-kanalen in een van beide richtingen een werkbaar doelwit voor geneesmiddelen — activatoren voor epilepsie en ataxie, modulatoren voor atriumfibrilleren — gegeven dat blokkade convulsies veroorzaakt?
- Weerspiegelen de leerbevindingen bij knaagdieren een echt cognitief mechanisme of een artefact van algemene overprikkelbaarheid?
- Wat is de werkelijke functie van apamin in het gif, gegeven dat het weinig bijdraagt aan de pijn van een steek en in kleine hoeveelheden aanwezig is?
- Kunnen subtypeselectieve SK-modulatoren de cardiale, enterische en centrale werkingen scheiden?
9Referenties
- 1Habermann E (1972). Bee and wasp venoms. Science. PubMed · DOI
- 2Blatz AL, Magleby KL (1986). Single apamin-blocked Ca-activated K+ channels of small conductance in cultured rat skeletal muscle. Nature. PubMed · DOI
- 3Köhler M et al. (1996). Small-conductance, calcium-activated potassium channels from mammalian brain. Science. PubMed · DOI
- 4Messier C et al. (1991). Effect of apamin, a toxin that inhibits Ca2+-dependent K+ channels, on learning and memory processes. Brain Res. PubMed · DOI
- 5Stackman RW et al. (2002). Small conductance Ca2+-activated K+ channels modulate synaptic plasticity and memory encoding. J Neurosci. PubMed · DOI
- 6Wesselius T et al. (2005). A randomized crossover study of bee sting therapy for multiple sclerosis. Neurology. PubMed · DOI
- 7Lamy C et al. (2010). Allosteric block of KCa2 channels by apamin. J Biol Chem. PubMed · DOI
† Wordt door onze beoordelaars gecontroleerd aan de hand van actuele bronnen.
10Community
Discussies en protocollen zijn zichtbaar voor leden. Lid worden is gratis.
Zelf gemelde bijwerkingen Fase 2
11Paginageschiedenis
Gelicentieerd onder CC BY-NC-SA 4.0. Een fout gevonden? Meld het · Redactionele normen — correcties worden hier vastgelegd.