Teriparatide

Forteo (USA), Forsteo (UE), PTH 1-34, rekombinowany ludzki parathormon (1-34), rhPTH(1-34); leki biopodobne Movymia, Terrosa, Teriparatide Teva (UE), Bonsity (USA)

Metabolizm i masa ciała
Czeka na recenzję medycznąEN ES DE FR PT IT NL PL ZH+ Obserwuj aktualizacje
Uwaga do tego profilu. Teriparatide jest w większości krajów zatwierdzonym lekiem na receptę stosowanym w osteoporozie, a nie związkiem wyłącznie badawczym. Ta strona omawia opublikowane dane naukowe. Stosowanie poza receptą — w tym fiolek „PTH 1-34” z szarej strefy — wiąże się z realnym ryzykiem omówionym poniżej, zwłaszcza w zakresie gospodarki wapniowej.

1Czym jest

Parathormon (PTH) to hormon złożony z 84 aminokwasów, wytwarzany przez cztery małe przytarczyce na szyi. Jego codzienną funkcją jest utrzymywanie stabilnego stężenia wapnia we krwi: gdy wapń spada, PTH rośnie i pobiera wapń z kości, nerek i jelit. Teriparatide jest kopią pierwszych 34 aminokwasów PTH, czyli fragmentu aktywującego receptor. Pozostałe 50 reszt pełnego hormonu nie jest potrzebne do działania na kość.

Paradoks leżący u podstaw teriparatide: stałe, przewlekle wysokie stężenie PTH (jak w nadczynności przytarczyc) rozpuszcza kość, ale krótki codzienny skok PTH ją buduje. Ta obserwacja, poczyniona u szczurów w dekadzie rozpoczętej w 1980 r., a następnie u ludzi, doprowadziła do powstania pierwszego „anabolicznego” (budującego kość) leku na osteoporozę, opracowanego przez Eli Lilly i zatwierdzonego przez FDA w 2002 r. Wszystkie wcześniejsze leki na osteoporozę (bisfosfoniany, raloxifene, calcitonin) jedynie spowalniają rozpad kości.

Stosowanie społecznościowe/samodzielne jest rzadkie. Pojawia się sporadycznie w dyskusjach o gojeniu złamań lub „optymalizacji kości”, a liofilizowane fiolki „PTH 1-34” krążą na rynku peptydów badawczych, jednak zdecydowana większość stosowania odbywa się na receptę.


2Jak prawdopodobnie działa

Teriparatide wiąże się z receptorem PTH1 na osteoblastach i osteocytach. Krótki impuls sprzyja przeżyciu, rekrutacji i aktywności osteoblastów oraz obniża sklerostynę (hamulec tworzenia kości).
Markery tworzenia kości (P1NP, osteokalcyna) rosną w ciągu kilku tygodni; markery resorpcji rosną później i słabiej, co tworzy „okno anaboliczne” trwające 6–18 miesięcy, w którym tworzenie kości przeważa nad jej rozpadem.
Nowa kość odkłada się na istniejących powierzchniach, a łączność kości beleczkowej (gąbczastej) się poprawia. Kość korowa początkowo staje się przejściowo bardziej porowata, a następnie grubsza.
Efekt słabnie przy dalszym stosowaniu, gdy resorpcja nadrabia zaległości, dlatego cykle są ograniczone i zwykle następuje po nich lek antyresorpcyjny, który utrwala uzyskane korzyści.
Pierwsze 34 aminokwasy parathormonu, podawane raz dziennie. Stale wysoki PTH ogołaca kość; codzienny szczyt, który znów opada, sprzyja komórkom budującym kość — na tym opiera się cały lek.Schemat — nie w skali

3Co pokazują badania

Zmniejszenie liczby złamań kręgów i złamań pozakręgowych w osteoporozie pomenopauzalnej

Badanie Fracture Prevention Trial (n=1,637 kobiet z wcześniejszymi złamaniami kręgów) przerwano przedwcześnie po medianie 21 miesięcy z powodu opisanego niżej wyniku dotyczącego kostniakomięsaka u gryzoni. Do tego czasu dawka 20 µg/dobę zmniejszyła liczbę nowych złamań kręgów o 65%, a pozakręgowych złamań niskoenergetycznych o 53% w porównaniu z placebo, przy wzroście BMD odcinka lędźwiowego kręgosłupa o ~9% (Neer 2001, NEJM). Pozostaje ono badaniem kluczowym. [1]

Przewaga nad bisfosfonianem

W badaniu VERO (n=1,360 kobiet po menopauzie z ciężką osteoporozą) porównano bezpośrednio teriparatide 20 µg/dobę z doustnym risedronate w ciągu 24 miesięcy: nowe złamania kręgów 5.4% vs 12.0% oraz ogółem mniej złamań klinicznych (Kendler 2018, Lancet). To najwyraźniejszy dowód, że lek anaboliczny przewyższa lek antyresorpcyjny u pacjentów wysokiego ryzyka. [2]

Mężczyźni i osteoporoza indukowana glikokortykosteroidami

u mężczyzn z osteoporozą wykazały przyrosty BMD porównywalne z obserwowanymi u kobiet (Orwoll 2003, J Bone Miner Res). W osteoporozie indukowanej glikokortykosteroidami teriparatide przewyższał alendronate pod względem BMD i złamań kręgów w okresie 18–36 miesięcy (Saag 2007, NEJM; Saag 2009, Arthritis Rheum). [3][5]

Sekwencja i skojarzenie

Badania DATA i DATA-Switch (Tsai 2013, Lancet; Leder 2015, Lancet) wykazały, że skojarzenie teriparatide z denosumab albo zastosowanie denosumab po teriparatide daje większe przyrosty BMD niż każdy z leków osobno, natomiast zmiana z denosumab na teriparatide powoduje przejściową utratę masy kostnej. Korzyści uzyskane po teriparatide zanikają bez następczego leku antyresorpcyjnego. [4]
Ocena: B/C

Gojenie złamań

Badania na zwierzętach konsekwentnie wykazują szybsze tworzenie kostniny. RCT u ludzi są małe i dają niejednoznaczne wyniki: w badaniu złamań dalszej nasady kości promieniowej u 102 kobiet stwierdzono szybsze gojenie przy 20 µg, ale nie przy 40 µg (Aspenberg 2010, J Bone Miner Res); badania złamań miednicy i inne małe badania sugerują korzyść, ale nie są rozstrzygające. Jest to zastosowanie pozarejestracyjne (off-label), a nie wskazanie rejestracyjne. [6]

Niedoczynność przytarczyc

W małych badaniach (Winer 2003 i kolejne) teriparatide podawany dwa razy na dobę lub za pomocą pompy kontroluje stężenie wapnia w niedoczynności przytarczyc, jednak w większości regionów zatwierdzonym produktem w tym schorzeniu jest obecnie palopegteriparatide (Yorvipath), długo działający prolek PTH(1-34), a nie sam teriparatide.

4Zgłaszane działania niepożądane i interakcje

Opisywane w literaturze

Literatura. nudności, zawroty głowy, kurcze nóg, ból głowy, hipotensja ortostatyczna (przejściowy spadek ciśnienia krwi w ciągu kilku godzin po pierwszych dawkach — należy usiąść lub położyć się), reakcje w miejscu wstrzyknięcia, łagodna i przejściowa hiperkalcemia (w kluczowym badaniu u ~11% stężenie wapnia w surowicy po 4–6 h przekraczało zakres normy, wobec 2% w grupie placebo), hiperurykemia (podwyższony kwas moczowy; zgłaszano zaostrzenia dny moczanowej) oraz zwiększone wydalanie wapnia z moczem. U mniejszości pojawiają się przeciwciała bez wyraźnego znaczenia klinicznego.

Przeciwwskazania (charakterystyka produktu). Choroba Pageta kości lub niewyjaśnione podwyższenie fosfatazy zasadowej, niezamknięte chrząstki wzrostowe (dzieci i młodzi dorośli), wcześniejsza radioterapia obejmująca kości, przerzuty do kości lub nowotwór złośliwy kości w wywiadzie, istniejąca wcześniej hiperkalcemia, metaboliczne choroby kości inne niż osteoporoza, ciężkie zaburzenia czynności nerek, ciąża.

Zgłaszane przez społeczność

poza powyższymi praktycznie żadne nie zostały udokumentowane; fiolki z szarej strefy wiążą się dodatkowo z typowym ryzykiem niezweryfikowanej zawartości i błędów dawkowania (dawki podaje się w mikrogramach).

Kostniakomięsak. u szczurów otrzymujących wysokie dawki przez niemal całe życie rozwijał się kostniakomięsak (nowotwór złośliwy kości), w sposób zależny od dawki (Vahle 2002, Toxicol Pathol). Doprowadziło to od 2002 r. do ostrzeżenia w ramce (boxed warning) i 2-letniego limitu stosowania w ciągu życia. Piętnaście lat nadzoru po wprowadzeniu do obrotu (Forteo Patient Registry oraz powiązanie z amerykańskimi rejestrami nowotworów, ~2 mln pacjento-lat) nie wykazało wykrywalnego wzrostu zachorowań na kostniakomięsaka u ludzi (Gilsenan 2021, J Bone Miner Res). W listopadzie 2020 r. FDA usunęła ostrzeżenie w ramce i złagodziła 2-letni limit do zapisu: „stosowanie przez ponad 2 lata w ciągu życia pacjenta należy rozważać wyłącznie wtedy, gdy pacjent pozostaje w grupie wysokiego ryzyka złamań lub ponownie się w niej znalazł”. Charakterystyka produktu (SmPC) w UE nadal podaje maksymalny łączny czas leczenia wynoszący 24 miesiące †.

Teoretyczne. osoby z niezdiagnozowanym guzem przytarczyc lub kości; interakcja z dużymi dawkami wapnia/witaminy D prowadząca do hiperkalcemii.

Interakcje. digoxin (hiperkalcemia zwiększa ryzyko toksyczności digoxin — jedyna interakcja wymieniona z nazwy w charakterystyce produktu); diuretyki tiazydowe i lit niezależnie podnoszą stężenie wapnia; wcześniejsze długotrwałe stosowanie bisfosfonianów nieco osłabia odpowiedź BMD, ale jej nie zapobiega.

Wskaźniki, które badacze zwykle monitorują

Na podstawie charakterystyki produktu i protokołów badań:

WskaźnikDlaczego się go obserwuje
Wapń w surowicy (na czczo, przed wstrzyknięciem, oraz jednorazowo ~4–6 h po dawce we wczesnej fazie)główny marker bezpieczeństwa; utrzymująca się hiperkalcemia skłania do zmniejszenia suplementacji wapnia lub przerwania stosowania.
Wydalanie wapnia z moczem w zbiórce 24-godzinnejhiperkalciuria i ryzyko kamicy nerkowej.
Kwas moczowy w surowicywzrasta u części osób; istotne u osób z dną moczanową w wywiadzie.
25-hydroksywitamina D i wyjściowe PTHniedobór witaminy D należy najpierw wyrównać; wysokie wyjściowe PTH wskazuje na nadczynność przytarczyc, która jest przeciwwskazaniem.
Fosfataza zasadowaniewyjaśnione podwyższenie jest przeciwwskazaniem (badanie przesiewowe w kierunku choroby Pageta).
P1NP (marker tworzenia kości)wzrasta w ciągu 1–3 miesięcy i pozwala przewidzieć odpowiedź BMD; najbardziej użyteczny marker tego, czy lek działa.
Gęstość kości w badaniu DEXA (kręgosłup i biodro)na początku oraz po 12–24 miesiącach.
Ciśnienie krwi w pozycji siedzącej i stojącejze względu na wczesny efekt ortostatyczny.

Bezpłatne dla wszystkich. Informacje o bezpieczeństwie nigdy nie są płatne.


5Rekonstytucja i postępowanie

Zatwierdzony produkt to napełniony fabrycznie wstrzykiwacz wielodawkowy (600 µg w 2.4 mL; 28 dawek dobowych po 20 µg), który nie wymaga i musi być przechowywany w lodówce także w trakcie używania. proszek „PTH 1-34” sprzedawany poza farmaceutycznym łańcuchem dostaw jest rekonstytuowany przez społeczność wodą bakteriostatyczną; dawki są małe (20 µg), a stężenia zwykle wysokie, więc łatwo o błąd dawkowania. Kalkulator obsługuje ten peptyd, ale warto pamiętać, że zatwierdzony wstrzykiwacz jest znacznie bardziej niezawodnym sposobem podawania.


6Często badany razem z

Abaloparatide (profil 122, najbliższy odpowiednik do porównań — ten sam receptor, inna farmakologia), denosumab i bisfosfoniany (stosowane sekwencyjnie po teriparatide w celu utrwalenia przyrostu masy kostnej), calcitonin (profil 123, starszy lek na kości), witamina D i wapń (stosowane równolegle zgodnie z charakterystyką produktu). W społeczności zajmującej się peptydami badawczymi teriparatide bywa wymieniany razem z BPC-157 i TB-500 w kontekście regeneracji po złamaniach, przy braku jakichkolwiek badań tego skojarzenia u ludzi.

Powiązania informacyjne. To nie są zalecenia łączenia.


7Status regulacyjny według regionu

RegionStatus (sprawdzono —)
Stany ZjednoczoneZatwierdzony przez FDA (Forteo, 2002). Ostrzeżenie w ramce i bezwzględny 2-letni limit usunięte w listopadzie 2020. Bonsity (Pfenex, 2019) zatwierdzony w ścieżce 505(b)(2); konkurencja leków generycznych/biopodobnych od 2023 †
Unia EuropejskaDopuszczony przez EMA (Forsteo, 2003); leki biopodobne Movymia i Terrosa (2017) oraz Teriparatide Teva (2017). Charakterystyka produktu (SmPC) nadal ogranicza łączny czas leczenia do 24 miesięcy †
Wielka BrytaniaDopuszczony przez MHRA; wyłącznie na receptę; zalecany przez NICE w określonych grupach wysokiego ryzyka
AustraliaZatwierdzony przez TGA; refundowany w ramach PBS w ciężkiej, ustalonej osteoporozie ze złamaniem po niepowodzeniu leczenia antyresorpcyjnego; leki biopodobne na liście
Republika Południowej Afryki (RPA)Zarejestrowany przez SAHPRA; wyłącznie na receptę
SportNiewymieniony z nazwy na Liście substancji zabronionych WADA; analogi PTH były omawiane w ramach klasy S2 „czynniki wzrostu i modulatory czynników wzrostu” — sportowcy powinni skonsultować się ze swoją federacją †

8Otwarte pytania

  • Czy cykle dłuższe niż dwa lata lub cykle powtarzane zwiększają ochronę przed złamaniami — dane leżące u podstaw zmiany amerykańskiej charakterystyki produktu z 2020 r. dotyczą bezpieczeństwa, a nie skuteczności.
  • Optymalna kolejność stosowania z denosumab i romosozumab u osób wymagających dożywotniego leczenia.
  • Czy teriparatide w jakiejkolwiek dawce istotnie przyspiesza gojenie złamań u ludzi.
  • Długoterminowy nadzór onkologiczny po usunięciu ostrzeżenia w ramce.

9Źródła

  1. 1Neer RM et al. (2001). Effect of parathyroid hormone (1-34) on fractures and bone mineral density in postmenopausal women with osteoporosis. NEJM. PubMed · DOI
  2. 2Kendler DL et al. (2018). Effects of teriparatide and risedronate on new fractures in post-menopausal women with severe osteoporosis (VERO). Lancet. PubMed
  3. 3Saag KG et al. (2007). Teriparatide or alendronate in glucocorticoid-induced osteoporosis. NEJM. PubMed · DOI
  4. 4Leder BZ et al. (2015). Denosumab and teriparatide transitions in postmenopausal osteoporosis (the DATA-Switch study). Lancet. PubMed · DOI
  5. 5Orwoll ES et al. (2003). The effect of teriparatide [human parathyroid hormone (1-34)] therapy on bone density in men with osteoporosis. J Bone Miner Res. PubMed · DOI
  6. 6Aspenberg P et al. (2010). Teriparatide for acceleration of fracture repair in humans: a prospective, randomized, double-blind study of 102 postmenopausal women with distal radial fractures. J Bone Miner Res. PubMed · DOI
  7. 7Vahle JL et al. (2002). Skeletal changes in rats given daily subcutaneous injections of recombinant human parathyroid hormone (1-34) for 2 years and relevance to human safety. Toxicol Pathol. PubMed · DOI
  8. 8Gilsenan A et al. (2021). Teriparatide did not increase adult osteosarcoma incidence in a 15-year US postmarketing surveillance study. J Bone Miner Res. PubMed · DOI
  9. 9Eli Lilly. Forteo (teriparatide injection) prescribing information, revised Nov 2020. PubMed

Źródła są właśnie powiązywane z identyfikatorami PubMed/DOI; do tego czasu linki wyszukują cytowanie w PubMed.

† Nasi recenzenci weryfikują to z aktualnymi źródłami.


10Społeczność

Wątki i protokoły są widoczne dla członków. Dołączenie jest darmowe.

Działania niepożądane zgłaszane samodzielnie Faza 2

Na razie za mało danych. Ten związek zapisywało przez 4+ tygodnie 0 z 50 wymaganych członków. Poniżej 50 nie pokazujemy niczego, aby nikogo nie dało się zidentyfikować.

11Historia strony

30 paź 2026Profile published — awaiting medical review

Licencja CC BY-NC-SA 4.0. Znalazłeś błąd? Zgłoś go · Standardy redakcyjne — poprawki są tutaj odnotowywane.