Ziconotide

Prialt, SNX-111, synthetisch ω-conotoxine MVIIA, CI-1009

Cognitie & neuro
Wacht op medische beoordelingEN ES DE FR PT IT NL PL ZH+ Volgen voor updates
Opmerking bij dit profiel. Ziconotide is een goedgekeurd geneesmiddel op recept dat alleen met een geïmplanteerde of externe pomp in de vloeistof rond het ruggenmerg wordt toegediend. Bij verkeerd gebruik is het een van de meest toxische peptiden op deze site, het heeft een boxed warning voor psychiatrische en neurologische schade, en het kent geen gebruik op eigen initiatief of in de community. Deze pagina legt de gepubliceerde wetenschap uit.

1Wat het is

Ziconotide is de exacte synthetische versie van een toxine dat de visjagende kegelslak Conus magus gebruikt om prooien te verlammen. Het gif van kegelslakken bevat honderden kleine, strak gevouwen peptiden ("conotoxinen"), die elk op een specifiek ionkanaal aangrijpen; MVIIA werd in de jaren 1980 door de groep van Baldomero Olivera aan de University of Utah geïdentificeerd als een zeer selectieve blokker van het calciumkanaal van het N-type. Omdat dat kanaal zich bevindt op de uiteinden van pijngevoelige zenuwen waar die het ruggenmerg binnenkomen, redeneerden onderzoekers dat het toxine rechtstreeks in het ruggenmergvocht brengen de pijnoverdracht zou kunnen uitschakelen zonder opioïden. Neurex, en daarna Elan, ontwikkelde het; de FDA keurde het in december 2004 goed en de EU in februari 2005, voor ernstige chronische pijn bij mensen die intrathecale therapie nodig hebben en andere behandelingen, waaronder intrathecale morfine, niet verdragen of daarop niet hebben gereageerd.

Het is het enige goedgekeurde conotoxine en het enige niet-opioïde middel dat voor intrathecale pijnbehandeling is goedgekeurd. Het geeft geen tolerantie, afhankelijkheid of ademdepressie, maar de marge tussen effect en ernstige psychiatrische en neurologische bijwerkingen is smal, en daarom wordt er langzaam gedoseerd en is het middel beperkt tot gespecialiseerde pijnteams.


2Hoe het vermoedelijk werkt

Pijnsignalen uit het lichaam komen aan in de achterhoorn van het ruggenmerg en worden doorgegeven door de afgifte van glutamaat, substance P en CGRP. Die afgifte is afhankelijk van calcium dat via kanalen van het N-type het zenuwuiteinde binnenkomt. Ziconotide stopt die kanalen dicht.
Anders dan opioïden werkt het niet op receptoren die zich bij herhaald gebruik aanpassen, dus is er geen tolerantie; het doet ook niets met de ademhalingscentra, dus een overdosering stopt de ademhaling niet.
Dezelfde kanalen komen overal in de hersenen voor, en daarom veroorzaakt middel dat zich met het ruggenmergvocht omhoog verspreidt duizeligheid, verwardheid, hallucinaties en geheugenproblemen. Het protocol van langzame titratie bestaat om de laagste effectieve dosis te vinden voordat die optreden.
Het gaat niet van bloed naar hersenen over en wordt door peptidasen in het bloed afgebroken, dus systemische doses doen niets tegen pijn en veroorzaken hypotensie — vandaar alleen intrathecaal.
Een synthetische kopie van een toxine van de kegelslak, dat het N-type calciumkanaal afsluit op pijngeleidende zenuwuiteinden in het ruggenmerg. Geen calcium naar binnen, geen neurotransmitter afgegeven, geen pijnsignaal doorgegeven — en geen tolerantie, omdat het geen opioïdreceptor is.Schematisch — niet op schaal

3Wat het onderzoek laat zien

Ernstige chronische pijn bij kanker en aids

Een gerandomiseerde, placebogecontroleerde studie (n=111) met snelle titratie vond een verbetering van de pijnscores van 53% versus 18% met placebo, maar met een hoog percentage ernstige ongewenste voorvallen (Staats 2004, JAMA). [2]

Ernstige chronische niet-maligne pijn

Een tweede placebogecontroleerde studie (n=255) met snelle titratie liet een kleiner maar significant voordeel zien (31% versus 6% verbetering) en opnieuw veel neurologische bijwerkingen (Wallace 2006, Neuromodulation). Een derde studie (n=220) met de langzame titratie die nu in de productinformatie staat (start 0.1 µg/h, verhoging over 3 weken) vond een bescheiden effect — de pijnscore daalde 14.7% versus 7.2% met placebo — met een veel betere verdraagbaarheid (Rauck 2006, J Pain Symptom Manage). De goedgekeurde dosering is op deze derde studie gebaseerd. [3][4]

Langdurig open-labelgebruik

Gegevens uit open-labelverlengingen bij meer dan 600 patiënten lieten bij responders maanden tot jaren behouden analgesie zien zonder tolerantie; ruwweg een derde tot de helft stopte vanwege bijwerkingen of gebrek aan effect (Webster 2009, J Pain Symptom Manage; Ellis 2008, Pain Pract). [5]

Combinatie met intrathecale morfine of andere middelen

Kleine open-labelstudies suggereren een additief voordeel bij toevoeging aan intrathecale opioïden of baclofen (Wallace 2008, Pain Med; Alicino 2012, Pain). Geen grote .

Gebruik in de community / op eigen initiatief

Niets gedocumenteerd; onmogelijk zonder een intrathecale katheter en mogelijk fataal als het via een andere weg wordt geprobeerd.

4Gemelde bijwerkingen en interacties

Gemeld in de literatuur

Boxed warning: ernstige psychiatrische symptomen en neurologische beperkingen — verwardheid, hallucinaties, paranoïdie, depressie, suïcidale gedachten, niet-reageren en stupor — die laat in de behandeling kunnen optreden en na stoppen gewoonlijk in dagen tot weken verdwijnen (het heeft een lange uitwasperiode uit de cerebrospinale vloeistof). Gecontra-indiceerd bij mensen met een voorgeschiedenis van psychose. Vaak (>10%): duizeligheid, misselijkheid, verwardheid, nystagmus (schokkende oogbewegingen), geheugenstoornissen, onzekere gang, slaperigheid, hoofdpijn, wazig zien, zwakte, urineretentie. Verhoogd creatinekinase in serum bij tot 40%, soms met spierpijn; zelden rabdomyolyse. Meningitis door het pompsysteem (ongeveer 3% in studies, meestal met externe katheters). Omdat het terugdraaien van het effect betekent dat de infusie wordt gestopt en er moet worden gewacht, is langzame titratie het belangrijkste veiligheidsinstrument.

Door de community gemeld

geen; geen gebruik in de community.

Theoretisch. blokkade van kanalen van het N-type in het hart of de vaten veroorzaakt hypotensie als het middel in hoge dosering in de circulatie zou komen (gezien in vroege intraveneuze studies).

Interacties. additieve sedatie en verwardheid met opioïden, benzodiazepinen, antidepressiva en andere middelen die het centrale zenuwstelsel onderdrukken (farmacodynamisch). Mag niet samen met intrathecale chemotherapie worden gegeven (EU-productinformatie). Geen CYP-interacties; het wordt geklaard door peptidasen in de cerebrospinale vloeistof.

Markers die onderzoekers vaak volgen

Deze volgen de productinformatie en de protocollen van pijnteams:

MarkerWaarom ze gevolgd wordt
Creatinekinase (CK) in serumde enige specifieke bloedmarker; bepaald bij aanvang, de eerste maand elke twee weken en daarna maandelijks; een stijging met spierpijn of zwakte is reden om de dosis te verlagen of te stoppen.
Mentale toestand, stemming en cognitie (gestructureerde vragen bij elk bezoek)psychiatrische en cognitieve schade is het risico uit de boxed warning en kan geleidelijk ontstaan.
Gang en balansataxie en vallen komen vaak voor; klinisch beoordeeld.
Temperatuur, hoofdpijn en nekstijfheidtekenen van meningitis door de katheter of de pomp.
Pijnscores (bv. VASPI) en functionerende maat voor werkzaamheid; de studies gebruikten een visuele analoge schaal van 100 mm.
Urineproductie / blaasklachtenurineretentie wordt gemeld.

Gratis voor iedereen. Veiligheidsinformatie staat nooit achter een betaalmuur.


5Reconstitutie en hantering

Alleen voor gebruik in de pijnkliniek. De flacon van 25 µg/ml wordt onverdund gebruikt voor lage startsnelheden; de flacon van 100 µg/ml wordt verdund met conserveermiddelvrij fysiologisch zout 0.9% tot de concentratie die de pomp nodig heeft. Flacons zijn voor eenmalig gebruik; het reservoir van de pomp wordt onder steriele omstandigheden bijgevuld, en de bijvulintervallen zijn korter wanneer het middel is verdund, omdat het verdunde peptide bij lichaamstemperatuur sneller degradeert. De calculator van de site is niet van toepassing.


6Vaak samen onderzocht met

Intrathecale morfine en hydromorfon, intrathecaal baclofen (spasticiteit), intrathecaal bupivacaïne en clonidine in polyanalgetische schema's. Combinaties uit de onderzoekscommunity bestaan niet. Voor de context: andere uit gif afgeleide peptiden op de site zijn onder meer eptifibatide (profiel 132, slangengif) en exenatide (hagedissenspeeksel, eerder profiel).

Informatieve kruisverwijzingen. Geen aanbevelingen voor combinaties.


7Regelgevingsstatus per regio

RegioStatus (gecontroleerd op —)
Verenigde StatenGoedgekeurd door de FDA (Prialt, december 2004) voor ernstige chronische pijn die intrathecale therapie vereist; TerSera Therapeutics is de huidige houder
Europese UnieToegelaten door de EMA (Prialt, 21 februari 2005); handelsvergunninghouder Esteve Pharmaceuticals GmbH; weesgeneesmiddelstatus in 2015 ingetrokken; productinformatie laatst bijgewerkt in april 2026
Verenigd KoninkrijkVergund door de MHRA; gedistribueerd onder Esteve / Riemser †
AustraliëGeregistreerd bij de TGA (Prialt) †
Zuid-AfrikaNiet geregistreerd bij SAHPRA †
SportNiet verboden door WADA

8Open vragen

  • Waarom de respons zo sterk verschilt tussen patiënten; een voorspellende marker bestaat niet.
  • Of nieuwere blokkers van het N-type-kanaal (oraal of intrathecaal) de pijnstilling kunnen behouden en de effecten op het centrale zenuwstelsel kunnen verliezen.
  • De optimale plaats in intrathecale algoritmen versus morfine als eerste keuze — sommige richtlijnen (PACC) noemen het als intrathecale monotherapie van eerste keuze, maar vergelijkende ontbreken.

9Referenties

  1. 1Olivera BM et al. (1987). Neuronal calcium channel antagonists: discrimination between calcium channel subtypes using ω-conotoxin from Conus magus venom. Biochemistry. PubMed · DOI
  2. 2Staats PS et al. (2004). Intrathecal ziconotide in the treatment of refractory pain in patients with cancer or AIDS: a randomized controlled trial. JAMA. PubMed · DOI
  3. 3Wallace MS et al. (2006). Intrathecal ziconotide in the treatment of chronic nonmalignant pain: a randomized, double-blind, placebo-controlled clinical trial. Neuromodulation. PubMed · DOI
  4. 4Rauck RL et al. (2006). A randomized, double-blind, placebo-controlled study of intrathecal ziconotide in adults with severe chronic pain. J Pain Symptom Manage. PubMed · DOI
  5. 5Webster LR et al. (2009). Open-label, multicenter study of combined intrathecal morphine and ziconotide: addition of ziconotide in patients receiving intrathecal morphine for severe chronic pain. Pain Med. [verify exact title/journal] PubMed
  6. 6Deer TR et al. (2017). The Polyanalgesic Consensus Conference (PACC): recommendations on intrathecal drug infusion systems best practices and guidelines. Neuromodulation. PubMed · DOI
  7. 7Prialt (ziconotide intrathecal infusion) US prescribing information and EU Summary of Product Characteristics (current). PubMed

Referenties worden gekoppeld aan PubMed-/DOI-identificatoren; tot die tijd zoeken links de bronvermelding op in PubMed.

† Wordt door onze beoordelaars gecontroleerd aan de hand van actuele bronnen.


10Community

Discussies en protocollen zijn zichtbaar voor leden. Lid worden is gratis.

Zelf gemelde bijwerkingen Fase 2

Nog niet genoeg gegevens. 0 van de 50 benodigde leden hebben deze stof 4+ weken gelogd. Onder de 50 tonen we niets, zodat niemand herkenbaar is.

11Paginageschiedenis

30 okt 2026Profile published — awaiting medical review

Gelicentieerd onder CC BY-NC-SA 4.0. Een fout gevonden? Meld het · Redactionele normen — correcties worden hier vastgelegd.