Icatibant

Firazyr, HOE 140, JE 049, Sajazir (Amerikaanse merkgenericum)

Immuunsysteem & bioregulatoren
Wacht op medische beoordelingEN ES DE FR PT IT NL PL ZH+ Volgen voor updates
Opmerking bij dit profiel. Icatibant is een goedgekeurd geneesmiddel, alleen op recept, voor acute aanvallen van hereditair angio-oedeem (HAE), geleverd als voorgevulde spuit die patiënten zelf injecteren. Gebruik voor elk ander doel is off-label en grotendeels niet onderzocht. Deze pagina licht de gepubliceerde wetenschap toe.

1Wat het is

Icatibant is een klein synthetisch peptide dat eind jaren 1980 bij Hoechst (Duitsland) werd ontworpen als stabiele, langwerkende antagonist van bradykinine — een peptide van negen aminozuren dat het lichaam aanmaakt wanneer het contactsysteem (kallikreïne-kininesysteem) wordt geactiveerd. Bradykinine zelf hoort bij het ontstekingsinstrumentarium van het lichaam: het verwijdt bloedvaten, maakt ze lek en veroorzaakt pijn. Bij hereditair angio-oedeem laat een genetisch tekort aan C1-remmer kallikreïne ongeremd zijn gang gaan, waardoor weefsels overspoeld worden met bradykinine en er aanvallen van ernstige zwelling van de huid, de darmwand of de luchtweg ontstaan. Icatibant vervangt verschillende residuen van bradykinine door ongebruikelijke aminozuren (D-Arg, hydroxyproline, thienylalanine, tetrahydroisoquinoline-carbonzuur, octahydroindool-carbonzuur), zodat het wel in de receptor past maar deze niet kan activeren, en bestand is tegen de enzymen die natuurlijk bradykinine binnen enkele seconden afbreken.

Het werd ontwikkeld door Jerini, daarna Shire (nu Takeda), in 2008 goedgekeurd in de EU en in 2011 in de VS, en is een van de drie on-demandbehandelingen voor HAE, naast uit plasma verkregen C1-remmer en ecallantide. Generiek icatibant is in de VS beschikbaar sinds 2020 en in de EU sinds ongeveer 2019.


2Hoe het vermoedelijk werkt

Bradykinine werkt op twee receptoren: B2 (altijd aanwezig, medieert acute zwelling) en B1 (geïnduceerd door ontsteking). Icatibant is een selectieve, competitieve B2-antagonist met een affiniteit vergelijkbaar met die van bradykinine zelf.
Blokkade van B2 stopt de samentrekking van endotheelcellen en de vorming van openingen waardoor vocht in het weefsel lekt, zodat een aanval die al gaande is niet verder voortschrijdt en verdwijnt naarmate het aanwezige vocht wordt teruggeresorbeerd.
Het grijpt niet in op de onderliggende oorzaak (laag C1-remmergehalte of overmaat kallikreïne); het behandelt de aanval, niet de ziekte, en daarom zijn profylactische middelen (C1-remmer, lanadelumab, berotralstat, garadacimab) een aparte categorie.
Omdat ACE bradykinine normaal gesproken afbreekt, wordt door ACE-remmers geïnduceerd angio-oedeem eveneens door bradykinine aangedreven, en daarom werd icatibant daar getest (zie hieronder).
Een selectieve B2-receptorantagonist die de bindingsplaats van bradykinine bezet zonder die te activeren. Bradykinine die vrijkomt tijdens een aanval van erfelijk angio-oedeem kan nergens signaleren, zodat het bloedvat niet lekt en de zwelling niet verder toeneemt.Schematisch — niet op schaal

3Wat het onderzoek laat zien

Acute HAE-aanvallen

FAST-1 (VS, n=56, placebogecontroleerd) en FAST-2 (Europa, n=74, versus tranexaminezuur) rapporteerden een mediane tijd tot het begin van symptoomverlichting van ongeveer 2.5 uur versus 4.6 uur (placebo) en 2.0 uur versus 12.0 uur (tranexaminezuur); FAST-1 haalde het primaire eindpunt net niet, terwijl FAST-2 het wel haalde (Cicardi 2010, NEJM). FAST-3 (n=98, placebogecontroleerd, cutane en abdominale aanvallen) haalde het primaire eindpunt: mediane tijd tot 50% symptoomvermindering 2.0 uur vs 19.8 uur (Lumry 2011, Ann Allergy Asthma Immunol). Open-label-extensies die duizenden aanvallen besloegen, lieten een consistent effect zien en toonden aan dat zelftoediening werkt (Aberer 2014, Allergy). [2][3][4]

Larynxaanvallen

Larynxaanvallen werden om veiligheidsredenen uitgesloten van de gecontroleerde armen, dus het bewijs komt uit open-labelbehandeling in FAST en uit registergegevens (Icatibant Outcome Survey), die bij de meesten snelle verlichting lieten zien.

HAE bij kinderen

Een eenarmige studie bij kinderen en adolescenten (n=32) onderbouwde de EU-goedkeuring vanaf 2 jaar (Farkas 2017, J Allergy Clin Immunol). [5]
Beoordeeld: A (conflicting)

Door ACE-remmers geïnduceerd angio-oedeem

Een kleine Duitse (RCT) (n=27) rapporteerde een veel sneller herstel met icatibant dan met een corticosteroïd plus antihistaminicum (8 uur vs 27 uur) (Baş 2015, NEJM). Twee grotere studies (CAMEO, n=121; en een door Sinert geleide Amerikaanse multicenterstudie) vonden geen verschil met placebo (Sinert 2017, J Allergy Clin Immunol Pract; Straka 2017, J Allergy Clin Immunol). Routinematig gebruik wordt niet ondersteund; off-label. [6][7]

COVID-19

Een kleine open-labelstudie bij in het ziekenhuis opgenomen COVID-19-patiënten wees op een verbeterde oxygenatie (van de Veerdonk 2020, JAMA Netw Open); latere gecontroleerde gegevens konden geen voordeel aantonen. Off-label en niet verder onderzocht.

Gebruik in de community / op eigen initiatief

Vrijwel geen buiten HAE-patiënten aan wie het is voorgeschreven. Af en toe wordt gebruik bij andere zwellingsaandoeningen besproken, maar daarvoor bestaat geen wetenschappelijke basis.

4Gemelde bijwerkingen en interacties

Gemeld in de literatuur

Reacties op de injectieplaats bij ongeveer 97% — roodheid, zwelling, warmte, branderigheid, jeuk en pijn — die doorgaans enkele uren duren en zonder behandeling verdwijnen. Minder vaak: koorts, verhoogde levertransaminasen, duizeligheid, misselijkheid, hoofdpijn, huiduitslag. Geen signaal van anafylaxie; geen antilichaamgerelateerd verlies van effect bij herhaald gebruik. Gegevens over veiligheid tijdens de zwangerschap zijn beperkt tot registergegevens (tot nu toe geen signaal gevonden).

Door de community gemeld

geen buiten de patiëntenpopulatie; geen gebruik in de onderzoekscommunity.

Theoretisch. bradykinine heeft beschermende effecten op het hart tijdens ischemie, daarom adviseert de bijsluiter voorzichtigheid en klinische monitoring bij mensen met acute ischemische hartziekte of instabiele angina pectoris, en in de weken na een beroerte. Blokkade van B2 zou in principe de bloeddrukeffecten van ACE-remmers kunnen afzwakken.

Interacties. geen vastgesteld in formele studies; wordt niet gemetaboliseerd door CYP-enzymen. ACE-remmers en icatibant werken op dezelfde route in tegengestelde richting; geen klinische interactie gedocumenteerd.

Markers die onderzoekers vaak volgen

Icatibant behandelt aanvallen en vereist weinig laboratoriummonitoring; de markers hieronder horen bij de HAE-zorg in het algemeen:

MarkerWaarom ze gevolgd wordt
C4, C1-remmerspiegel en -functiediagnostische markers van HAE, die niet door icatibant veranderen; ze bevestigen de juiste diagnose voordat het middel wordt voorgeschreven.
Aanvalsdagboek (frequentie, locatie, tijd tot verlichting, gebruikte doses)de werkelijke uitkomstmaat, en wat toezichthouders en registers verzamelen.
Levertransaminasen (ALT/AST)in studies werden tijdelijke stijgingen gezien; gecontroleerd bij klachten of bij herhaald gebruik.
ECG / hartklachten bij iedereen met ischemische hartziektevanwege het theoretische verlies van de cardioprotectieve werking van bradykinine.
Inspectie van de injectieplaatsreacties komen vrijwel altijd voor; nuttig om vast te leggen om ze te onderscheiden van een zich uitbreidende aanval.

Gratis voor iedereen. Veiligheidsinformatie staat nooit achter een betaalmuur.


5Reconstitutie en hantering

Geleverd als voorgevulde spuit van 30 mg/3 mL met een 25-gauge naald; geen . Patiënten leren bij het eerste teken van een aanval langzaam (in ongeveer 30 seconden) te injecteren in het buikvet, 5–10 cm van de navel, en bij elke larynxaanval spoedeisende hulp in te schakelen, ook na het injecteren. Bewaren onder 25 °C; niet invriezen. De calculator van de site is niet van toepassing.


6Vaak samen onderzocht met

Uit plasma verkregen of recombinante C1-remmer (Berinert, Cinryze, Ruconest) en ecallantide als alternatieve on-demandbehandelingen; lanadelumab, berotralstat, garadacimab en profylactische C1-remmer als langdurige preventie die patiënten naast on-demand icatibant gebruiken; tranexaminezuur als vergelijkingsmiddel in FAST-2. Geen combinaties uit de onderzoekscommunity.

Informatieve kruisverwijzingen. Geen aanbevelingen voor combinaties.


7Regelgevingsstatus per regio

RegioStatus (gecontroleerd op —)
Verenigde StatenDoor de FDA goedgekeurd (Firazyr, 2011) voor acute HAE-aanvallen bij volwassenen van 18+; generieke versies van Cipla en Fresenius Kabi (2020), Sandoz en Glenmark (2021), Eugia (2023) en anderen; Sajazir is een merkgenericum
Europese UnieDoor het EMA toegelaten (Firazyr, 2008) voor acute aanvallen bij volwassenen, adolescenten en kinderen vanaf 2 jaar; generiek icatibant toegelaten †
Verenigd KoninkrijkDoor de MHRA vergund (Firazyr en generieke versies); door de NHS vergoed voor HAE
AustraliëDoor de TGA geregistreerd (Firazyr); opgenomen in het PBS voor HAE †
Zuid-AfrikaGeregistreerd bij SAHPRA (Firazyr, Takeda) †
SportNiet verboden door WADA

8Open vragen

  • Waarom het in grotere studies faalt bij angio-oedeem door ACE-remmers, terwijl het mechanisme via dezelfde route verloopt.
  • Orale B2-antagonisten (bijv. deucrictibant, in fase 3) zouden de injectie kunnen vervangen; resultaten verwacht in 2025–2026 †.
  • Langetermijngegevens over de veiligheid tijdens de zwangerschap en bij kinderen jonger dan 2 jaar blijven beperkt.

9Referenties

  1. 1Hock FJ et al. (1991). Hoe 140, a new potent and long acting bradykinin-antagonist: in vitro studies. Br J Pharmacol. PubMed · DOI
  2. 2Cicardi M et al. (2010). Icatibant, a new bradykinin-receptor antagonist, in hereditary angioedema (FAST-1 and FAST-2). NEJM. PubMed · DOI
  3. 3Lumry WR et al. (2011). Randomized placebo-controlled trial of the bradykinin B2 receptor antagonist icatibant for the treatment of acute attacks of hereditary angioedema: the FAST-3 trial. Ann Allergy Asthma Immunol. PubMed · DOI
  4. 4Aberer W et al. (2014). Open-label, multicenter study of self-administered icatibant for attacks of hereditary angioedema. Allergy. PubMed
  5. 5Farkas H et al. (2017). Icatibant for the treatment of hereditary angioedema with C1-inhibitor deficiency in adolescents and in children aged over 2 years. J Allergy Clin Immunol. [verify exact journal] PubMed · DOI
  6. 6Baş M et al. (2015). A randomized trial of icatibant in ACE-inhibitor-induced angioedema. NEJM. PubMed · DOI
  7. 7Sinert R et al. (2017). Randomized trial of icatibant for angiotensin-converting enzyme inhibitor-induced upper airway angioedema. J Allergy Clin Immunol Pract. PubMed · DOI
  8. 8Firazyr (icatibant) US prescribing information and EU Summary of Product Characteristics (current). PubMed

Referenties worden gekoppeld aan PubMed-/DOI-identificatoren; tot die tijd zoeken links de bronvermelding op in PubMed.

† Wordt door onze beoordelaars gecontroleerd aan de hand van actuele bronnen.


10Community

Discussies en protocollen zijn zichtbaar voor leden. Lid worden is gratis.

Zelf gemelde bijwerkingen Fase 2

Nog niet genoeg gegevens. 0 van de 50 benodigde leden hebben deze stof 4+ weken gelogd. Onder de 50 tonen we niets, zodat niemand herkenbaar is.

11Paginageschiedenis

30 okt 2026Profile published — awaiting medical review

Gelicentieerd onder CC BY-NC-SA 4.0. Een fout gevonden? Meld het · Redactionele normen — correcties worden hier vastgelegd.