Matrixyl

pal-KTTKS, palmitoyl pentapeptide-3 (oudere INCI-naam), Matrixyl (handelsnaam van Sederma), palmitoyl-lysyl-threonyl-threonyl-lysyl-serine

Huid & cosmetisch
Wacht op medische beoordelingEN ES DE FR PT IT NL PL ZH+ Volgen voor updates

1Wat het is

Matrixyl is de bekendste van de "signaalpeptiden" die in anti-ageing-huidverzorging worden gebruikt. Het actieve deel is KTTKS, een sequentie van vijf aminozuren aan het uiteinde van type I-procollageen — de voorloper die het lichaam aanmaakt voordat het die bijknipt tot volgroeid collageen. In 1993 ontdekte een onderzoeksgroep dat dit fragment op zichzelf gekweekte huidfibroblasten aanzette tot het aanmaken van meer collageen (Katayama 1993, J Biol Chem). Het Franse ingrediëntenbedrijf Sederma voegde een palmitoylstaart (vetzuurstaart) toe om het waterminnende peptide te helpen de vettige buitenste huidlaag te passeren en bracht het rond 2000 uit als Matrixyl.

Het is een synthetische kopie van een natuurlijke sequentie, niet iets dat uit weefsel is geïsoleerd. De INCI-naam veranderde eind jaren 2000 van palmitoyl pentapeptide-3 in palmitoyl pentapeptide-4; beide namen beschrijven hetzelfde molecuul, wat verwarring veroorzaakt bij het lezen van oudere productetiketten en artikelen.


2Hoe het vermoedelijk werkt

Wanneer de huid beschadigd raakt, worden collageen en andere matrixeiwitten afgebroken, en de vrijgekomen fragmenten fungeren als signalen ("matrikinen") die naburige cellen laten weten dat herstel nodig is. Er wordt verondersteld dat KTTKS dat signaal nabootst zonder dat er sprake is van letsel:

In gekweekte fibroblasten verhoogt het de productie van type I- en III-collageen, fibronectine en glycosaminoglycanen (de watervasthoudende moleculen van de dermis).
De palmitoylstaart verbetert de penetratie door het stratum corneum; studies met huidmodellen laten zien dat een groot deel van het peptide in de bovenste lagen blijft en dat een deel door huidproteasen wordt afgebroken voordat het de fibroblasten bereikt (Abu Samah & Heard 2011, Int J Pharm; Choi 2014).
Een eventueel rimpelverminderend effect zou voortkomen uit de geleidelijke heropbouw van de dermale matrix, dus zichtbare veranderingen duren weken, geen dagen.
Een fragment van vijf aminozuren van procollageen met een vetstaart om het door de buitenste huidlaag te helpen. Fibroblasten lezen het fragment als een signaal dat collageen beschadigd is en maken er meer van.Schematisch — niet op schaal

Het mechanisme wordt goed ondersteund in celkweek; hoeveel actief peptide vanuit een crème daadwerkelijk de levende dermis bereikt, is de open vraag.


3Wat het onderzoek laat zien

Beoordeeld: A (small)

Gezichtsrimpels en door licht verouderde huid

Een dubbelblinde, placebogecontroleerde split-face-studie van 12 weken bij 93 vrouwen van 35–55 jaar bracht tweemaal daags 3 ppm pal-KTTKS in een vochtinbrengende crème aan op één kant van het gezicht en alleen het vehikel op de andere kant. Beeldanalyse en beoordeling door experts lieten kleine maar statistisch significante verbeteringen zien in rimpeldiepte, ruwheid en huidtextuur aan de behandelde kant (Robinson 2005, Int J Cosmet Sci). De studie werd gefinancierd en uitgevoerd door Procter & Gamble, dat het ingrediënt in zijn eigen producten gebruikte. De effecten waren bescheiden. [2]

Collageensynthese in cellen en huidmodellen

Studies met fibroblasten laten een verhoogde aanmaak van collageen, elastine en fibronectine zien met KTTKS en pal-KTTKS (Katayama 1993; Jones 2013, Mol Pharm). Ex-vivo-onderzoek met menselijke huid laat zien dat de palmitoylvorm beter penetreert dan het kale peptide, maar in de huid gedeeltelijk wordt afgebroken (Abu Samah & Heard 2011). [1][3][4]

Vergelijking met retinoïden

Overzichtsartikelen over topicale peptiden plaatsen pal-KTTKS doorgaans als beter verdragen dan retinoïden, maar met zwakker en minder consistent bewijs (Gorouhi & Maibach 2009, Int J Cosmet Sci; Schagen 2017, Cosmetics). Er is geen directe vergelijkende tegen tretinoin gepubliceerd. [5][6]

Wondgenezing, littekenvorming, haar

Incidenteel gebruik in de community voor littekens en in haarserums; geen gepubliceerde gegevens bij mensen.

4Gemelde bijwerkingen en interacties

Gemeld in de literatuur

Zeer goed verdragen; geen ernstige bijwerkingen in de studie of in tientallen jaren cosmetisch gebruik. Zelden lichte irritatie of contactdermatitis, meestal toegeschreven aan de basisformule en niet aan het peptide.

Door de community gemeld

af en toe prikken op pas geëxfolieerde huid; sommigen melden geen zichtbaar effect. Geen systemische effecten gemeld.

Theoretisch. niets specifieks. Omdat het peptide een collageenfragment is, is immunologische sensibilisatie theoretisch mogelijk, maar dit is in de praktijk niet gemeld.

Interacties. geen farmacologische interacties. Formuleringsnotitie: van sterke zuren (vitamine C met lage pH, glycolzuur) en koperpeptiden wordt in communitygidsen vaak gezegd dat ze signaalpeptiden destabiliseren of ermee concurreren wanneer ze direct na elkaar worden aangebracht; het bewijs hiervoor is zwak, maar aanbrengen op verschillende momenten van de dag omzeilt de vraag.

Markers die onderzoekers vaak volgen

Er zijn geen bloedmarkers relevant voor een topicaal cosmetisch peptide. Leden die resultaten bijhouden gebruiken: Er is geen stofspecifieke labmonitoring vastgesteld.

MarkerWaarom ze gevolgd wordt
Gestandaardiseerde foto'sdezelfde belichting, hoek en tijd van de dag, elke 2–4 weken; de enige eerlijke thuismeting van veranderingen in fijne lijntjes.
Meters voor huidhydratatie/TEWL (indien beschikbaar)gebruikt in de studies; een goedkope corneometer voor consumenten geeft een ruwe trend.
Irritatiedagboekroodheid of prikken wijst meestal op de basis van de formule, niet op het peptide.

Gratis voor iedereen. Veiligheidsinformatie staat nooit achter een betaalmuur.


5Reconstitutie en hantering

Alleen topicaal. Geleverd als afgewerkt cosmetisch product of als grondstofoplossing voor formuleerders; er is geen flacon om te en geen injecteerbare vorm. Bewaar afgewerkte producten volgens het etiket, uit direct zonlicht. Grondstof moet gekoeld worden bewaard en tegen licht worden beschermd. Injectie van peptiden van cosmetische kwaliteit is nooit gepast. De calculator is niet van toepassing op dit item.

Openen in calculator, vooraf ingevuld →

6Vaak samen onderzocht met

Matrixyl 3000 (#112), Argireline (#50), GHK-Cu (#5, topicale context), retinoïden, vitamine C, niacinamide — de gebruikelijke routine van "peptide plus retinoïde 's avonds, vitamine C 's ochtends" die in communitygidsen te zien is.

Informatieve kruisverwijzingen. Geen aanbevelingen voor combinaties.


7Regelgevingsstatus per regio

RegioStatus (gecontroleerd op —)
Verenigde StatenToegestaan cosmetisch ingrediënt; voor cosmetica is geen FDA-goedkeuring vereist of aangevraagd. Claims over het "herstellen" van de huidstructuur vallen onder de FDA-regels over het onderscheid tussen cosmetica en geneesmiddelen
Europese UnieToegestaan onder de Cosmeticaverordening (EC 1223/2009); opgenomen in CosIng
Verenigd KoninkrijkHetzelfde als in de EU onder de Britse cosmeticaregelgeving
AustraliëCosmetisch ingrediënt; geen therapeutisch product
Zuid-AfrikaCosmetisch ingrediënt; niet geregistreerd als geneesmiddel
SportNiet opgenomen in de lijst van WADA; topicaal cosmetisch gebruik levert geen antidopingprobleem op

8Open vragen

  • Hoeveel intact pal-KTTKS bereikt de dermis vanuit een crème, en hangt het effect daarvan af of van signalering in de epidermis?
  • Onafhankelijke replicatie buiten de industrie van de studie uit 2005 is niet gepubliceerd.
  • Optimale concentratie: het actieve bestanddeel wordt in enkele ppm gebruikt, en of meer beter is, is niet onderzocht.
  • Duurzaamheid van het effect na het stoppen.

9Referenties

  1. 1Katayama K et al. (1993). A pentapeptide from type I procollagen promotes extracellular matrix production. J Biol Chem. PubMed
  2. 2Robinson LR et al. (2005). Topical palmitoyl pentapeptide provides improvement in photoaged human facial skin. Int J Cosmet Sci. PubMed · DOI
  3. 3Abu Samah NH, Heard CM (2011). Topically applied KTTKS: a review. Int J Cosmet Sci. DOI
  4. 4Jones RR et al. (2013). Collagen stimulating effect of peptide amphiphile C16-KTTKS on human fibroblasts. Mol Pharm. PubMed · DOI
  5. 5Gorouhi F, Maibach HI (2009). Role of topical peptides in preventing or treating aged skin. Int J Cosmet Sci. PubMed · DOI
  6. 6Schagen SK (2017). Topical peptide treatments with effective anti-aging results. Cosmetics. DOI
  7. 7Lintner K, Peschard O (2000). Biologically active peptides: from a laboratory bench curiosity to a functional skin care product. Int J Cosmet Sci. PubMed · DOI

10Community

Discussies en protocollen zijn zichtbaar voor leden. Lid worden is gratis.

Zelf gemelde bijwerkingen Fase 2

Nog niet genoeg gegevens. 0 van de 50 benodigde leden hebben deze stof 4+ weken gelogd. Onder de 50 tonen we niets, zodat niemand herkenbaar is.

11Paginageschiedenis

26 okt 2026Profile published — awaiting medical review

Gelicentieerd onder CC BY-NC-SA 4.0. Een fout gevonden? Meld het · Redactionele normen — correcties worden hier vastgelegd.